Crisis België wacht op publiek

De Belgische politiek vertrekt op vakantie. Een doorbraak in de omstreden staatshervorming is er niet. Maar alle partijen berusten in de pauze die de koning en zijn adviseurs inlasten.

BRUSSEL, 1 AUG. - Cynische commentaren vandaag in Belgische kranten: de drie onderhandelaars die namens koning Albert een oplossing zoeken voor de politieke crisis in het land zijn ‘geslaagd’ in hun opdracht. Dat wil zeggen: de nog resterende politici kunnen eindelijk ook op vakantie. Sommigen ontkenden niet dat ze er naar uitzagen, 417 dagen na de verkiezingen. Maar wat straks? Als ze terugkomen wacht hen opnieuw een politiek onrustig jaar.

De drie onderhandelaars – twee Franstaligen en een Duitstalige politicus – praatten de afgelopen weken niet over het eigenlijke probleem van het voorbije jaar: de staatshervorming die Vlaamse politici verlangen om zo meer autonomie te krijgen. Ze praatten alleen over de wijze waarop daarover moet worden onderhandeld. Door wie? Wanneer? Maar zelfs daarover kon opnieuw geen overeenstemming worden bereikt. Voor koning Albert zat er niets anders op dan de onderhandelaars extra tijd te geven, tot in de tweede helft van september.

De Vlaamse christen-democraten van premier Leterme en de Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA), die samen één fractie vormen, reageerden teleurgesteld. Ze hebben hun kiezers een staatshervorming beloofd en al keer op keer aangekondigd dat het geduld nu echt op is. Maar een crisis zonder publiek zagen ze niet zitten.

„Nu, middenin de zomer, uit de meerderheid stappen, heeft weinig zin”, zei N-VA-voorzitter Bart De Wever tegen De Standaard. „Iedereen is trouwens toch weg”, zei voorzitter Marianne Thyssen van het CD&V, de partij van Leterme.

De Belgische crisissen verliepen het algelopen jaar volgens een vast patroon. Na het verstrijken van iedere deadline leek de chaos nog groter dan daarvoor. Franstalige en Vlaamse politici gaven elkaar vervolgens de schuld. En na een paar dagen draaide het er toch weer op uit dat Yves Leterme premier moest worden – of blijven. Een coalitie zonder zijn partij is vrijwel onmogelijk.

En op nieuwe verkiezingen zit niemand te wachten. Behalve Jean-Marie Dedecker, de Vlaamse Rita Verdonk. Deze populistische politicus en oud-judocoach werd uit de liberale partij gegooid. Hij begon zijn eigen lijst en groeit gestaag in de peilingen. Hij hoeft alleen maar te zeggen wat iedereen denkt: wat een bende. „De kolderbrigade is er nu ook in geslaagd de vakantie van de excellenties te redden”, zei hij tegen De Standaard.

De datum voor de volgende crisis staat al vast. De N-VA kondigde gisteren aan op 21 september een partijcongres bijeen te roepen om zich te beraden op de situatie. N-VA-voorzitter De Wever liet al weten dat wat hem betreft de maat nu vol is. Op de website van de partij staat de laatste tekening van een stripverhaal van Suske & Wiske: ‘einde’.

Als de N-VA in september haar steun aan de regering van Leterme opzegt, dan kan die in principe toch weer blijven regeren. De N-VA is getalsmatig niet nodig. Leterme zit dan wel met een geloofwaardigheidsprobleem. Zonder N-VA heeft zijn regering geen meerderheid aan Vlaamse kant. En ook hij persoonlijk heeft zijn kiezers een staatshervorming beloofd.

En een andere belangrijke deadline staat ook al vast. Juni volgend jaar worden er verkiezingen gehouden voor de regionale parlementen van Vlaanderen, Wallonië en Brussel. Daaraan doen dezelfde partijen mee die nu ruim een jaar ruziën en voor een deel, dezelfde personen. Naarmate die regionale verkiezingen dichterbij komen zal het voor politici alleen maar moeilijker worden om concessies te doen.

Volgens sommige commentatoren zou het daarom de beste oplossingen zijn volgend jaar juni ook meteen nieuwe nationale verkiezingen te houden. Dan hebben politici daarna vier jaar de tijd om rustig te onderhandelen, zonder dat ze op korte termijn weer campagne moeten gaan voeren.

Joëlle Milquet, de Franstalige christen-democrate die de bijnaam ‘Madame Non’ kreeg wegens haar verzet tegen Vlaamse eisen, kondigde gisteren vast aan dat ze langer dan gepland partijvoorzitter blijft – tot na de verkiezingen van 2009. Haar partij liet weten dat ze zo kan doorgaan „met het verdedigen van de belangen van Franstaligen, Walen en Brusselaars, zoals ze ruim een jaar heeft laten zien”.

Interview met Vlaamse premier Peeters: nrc.nl/belgie

    • Jeroen van der Kris