Chinezen breken hun ‘vuurmuur’ met tegenzin af

Buitenlandse journalisten klikten de afgelopen dagen tevergeefs op ‘verboden’ wegpagina’s in het olympisch perscentrum. De Chinese organisatie van de Spelen belooft beterschap.

In China wordt het wel The Great Firewall genoemd, de blokkade van bepaalde politiek gevoelige websites, zoals die van Amnesty International, sites over Tibet, de verboden spirituele Falun Gong-beweging, de Taiwanese onafhankelijkheid of sites over het neerslaan van de protesten op het Tiananmenplein. Voor Chinese burgers horen dergelijke internetblokkades bij het dagelijks leven, maar tijdens de Olympische Spelen zou voor de buitenlandse media geen censuur gelden, zo was in de aanloop naar het evenement verzekerd.

De afgelopen dagen bleek echter dat die toezegging weinig om het lijf had. Buitenlandse journalisten die in het olympische perscentrum in Peking werken, klikten tevergeefs op ‘verboden’ webpagina’s, waaronder die van de BBC en de Duitse zender Deutsche Welle.

De Chinese webcensuur voor de buitenlandse pers bracht het Internationaal Olympisch Comité (IOC) de afgelopen dagen ernstig in verlegenheid. Na een haastig belegde vergadering tussen de Chinese organisatie van de Spelen, BOCOG, en de Coördinatiecommissie van het IOC, kwamen de partijen gisteren overeen dat alle internetbeperkingen voor buitenlandse verslaggevers die de Spelen vanuit China verslaan zullen worden opgeheven.

Maar dat ging niet zonder slag of stoot. De blokkade van sommige websites kwam deze week naar buiten toen de woordvoerder van het Chinese organisatiecomité Sun Weide, liet weten dat journalisten „voldoende” toegang zouden krijgen tot internet om hun werk tijdens de Olympische Spelen te doen.

Het Australische IOC-lid Kevan Gosper, hoofd van de perscommissie van het IOC, verklaarde gisteren dat hij niet eerder wist dat er toch een deal was gesloten tussen IOC-officials en de Chinese overheid om bepaalde gevoelige internetsites uit de lucht te halen.

Gosper verklaarde dat het IOC en BOCOG de deal eerder kenbaar hadden moeten maken. „Dit is zeker niet wat wij de internationale media hebben gegarandeerd”, zei hij gisteren tegen buitenlandse journalisten.

Ook voor IOC-voorzitter Jacques Rogge, die gisteren in Peking aankwam, moet de webcensuur als een klap in het gezicht zijn aangekomen. Ook hij zei de afgelopen maanden herhaaldelijk dat de media geen beperkingen zou worden opgelegd. Rogge had juist verklaard dat China meer open zou worden dankzij de toekenning van de Olympische Spelen aan het land.

Toen afgelopen dinsdag duidelijk werd dat het met die mediavrijheid in Peking in de praktijk toch een slag anders lag, brak in de hele wereld een storm van protest los. Amnesty International repte in een veroordeling van een „verraad van de olympische waarden”. „Deze schaamteloze mediacensuur betekent opnieuw een verbroken belofte die de claim ondermijnt dat de Spelen de mensenrechtensituatie in China zouden verbeteren”, aldus Amnesty-onderzoeker Mark Allison in een verklaring, enkele uren voordat de Chinese autoriteiten bakzeil hadden gehaald.

Ook de vereniging van buitenlandse correspondenten in China reageerde teleurgesteld op de censuur, bij monde van voorzitter Jonathan Watts. „Het is duidelijk dat verslaggevers hun werk niet kunnen doen als ze geen toegang hebben tot alle sites die ze willen zien”, zei Watts. „Helaas zijn zulke beperkingen normaal voor verslaggevers in China, maar tijdens de Olympische Spelen zou alles anders zijn.”

Gisteravond laat liet het IOC in een verklaring nog eens weten dat het altijd duidelijk had gemaakt aan de Chinese organisatie dat vertegenwoordigers van de media volledige toegang tot internet zouden moeten hebben.

Een paar uur eerder had Gosper echter nog verklaard dat sommige sites zoals die van de Falun Gong, de Tibetaanse onafhankelijkheidsbeweging en Amnesty international tot zijn teleurstelling nog altijd niet toegankelijk zijn voor journalisten en atleten in het olympisch dorp. „Maar”, zei Gosper, „ik kan de Chinezen ook niet commanderen.”

De mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch die in China ook van het internet wordt geweerd, noemde het IOC „een organisatie zonder ruggengraat”.

BOCOG-official Sun Weide weigerde in te gaan op de overeenkomst met het IOC en de excuses van Gosper. „Ik heb steeds duidelijk gemaakt dat wij de Falun Gong als een duivelse sekte beschouwen en ik was er niet van op de hoogte dat er ook andere sites zijn geblokkeerd.”

China heeft de blokkade van ‘discutabele’ websites vaak verdedigd met het argument dat zij weinig verschillen van de gok- of pornowebsites die door andere landen uit hun nationale internetdomein worden geweerd.

    • Rob Schoof