Brahms als jazz bij violist Schmid

Robeco Zomerconcert: Ned. Phil. Orkest o.l.v. Y. Kreizberg m.m.v. Benjamin Schmid. Gehoord: 31/7 Concertgebouw, A’dam. Radio 4 en BBC Radio 3: 5/8, 19u. De week daarna on demand: BBC-internet.

Elk orkest ter wereld wil zich presenteren in de prestigieuze Proms-serie in de Londense Royal Albert Hall. Het Residentie Orkest speelt er begin september Messiaens Saint François d’ Assise, dinsdag debuteert het Nederlands Philharmonisch met het kloeke programma dat het gisteren ook speelde in de Robeco-zomerconcerten.

Voor Yakov Kreizberg, nu vijf jaar chef-dirigent van het Nederlands Philharmonisch, zijn de Proms geen nieuwigheid meer. En getuige de trekpopachtige gebaren waarmee hij oer-Hollandse feestmuziek maakte van Wagenaars charmante, schoolvoorbeeldige (violen lyrisch, celli bedachtzaam, koper uitbundig) Ouverture Cyrano de Bergerac, zal hij er met het NedPhO óók succesvol zijn.

Met zijn orkest heeft Kreizberg de afgelopen jaren een indrukwekkende Dvorák-ervaring opgebouwd. Fonkelend, briljant en spannend waren bijvoorbeeld de uitvoeringen van de Symfonie nr. 9 (‘Uit de nieuwe wereld’), waarvan terecht ook een cd verscheen. Dvoráks Symfonie nr. 6 legt het in inhoudelijke eenheid, spanning en aanstekelijkheid af bij de nieuwe wereld, maar met een energieke aanpak en maximalistische spanningsopbouw maakte Kreizberg ook hier aantrekkelijke speelmuziek van. Het orkest, in volle bezetting, klonk gloeiend in de strijkers, soms iets minder homogeen in de houtblazers. Maar de Slavische ritmes in het Scherzo misten hun opzwepende werking niet, en de orgelende klankmassa’s van de Finale zullen ook de vijfduizend man in de Royal Albert Hall moeiteloos achterin hun stoel blazen.

Julia Fischer (25), huisvioliste van het orkest, heeft bronchitis en liet verstek gaan; zij speelt in Londen wél. Ze werd in Brahms´ Vioolconcert vervangen door de eigenzinnige Benjamin Schmid (40), die zijn liefde voor jazz en improvisatie ook hier de ruimte gaf, en door de extreme vrijheid van zijn fraseringen een brokkelige blik op Brahms bood. Schmids strijktechniek is opwindend soepel en de volle klank die hij daarmee uit zijn Stradivarius tovert, leidde tot mooie momenten. Maar pas in de toegift, Bibers Passacaglia, slaagde hij erin de tijd even stil te zetten.