Blauw-geel gevaar dreigt in Bospoort

Waar winden stedelingen zich over op? In Leiderdorp vrezen bewoners de komst van een Ikea-vestiging. Het verkeer op de A4 en regionale wegen dreigt helemaal vast te lopen.

Hij heeft een riante tuin aan het water met uitzicht op het groen, en dat vlak bij snelweg A4. Guus Lycklama à Nijeholt prijst zich gelukkig met zijn woning in het noorden van Leiderdorp, precies op de grens tussen stedelijk gebied en het Groene Hart.

Maar er dreigt een blauw-geel gevaar. In het gebied Bospoort even verderop is een Ikea-vestiging gepland. Lycklama wijst naar een rij bomen. „Daarachter komt de Ikea, twee keer zo hoog als dat hotel.” De aantasting van zijn uitzicht vindt Lycklama niet het ergste. Het is Lycklama te doen om de „verkeersconsequentie”. Door de extra bezoekers die Ikea trekt vreest hij met andere omwonenden dat het verkeer in de omgeving helemaal vast zal lopen. Bewoners wijzen naar de Ikea bij Delft, waar de afrit op drukke dagen regelmatig moet worden afgesloten.

Iets meer dan een jaar geleden oordeelde de Raad van State dat de A4 bij Leiderdorp niet verbreed mocht worden, van twee keer twee- naar twee keer driebaans, omdat de luchtkwaliteit er niet door zou verbeteren. De gemeente Leiderdorp noemde de uitspraak een „ramp”. Bij de verbreding zou niet alleen het fileleed op een van de drukste stukken A4 tussen Amsterdam en Den Haag verminderen, ook zou het deel van de snelweg dat nu het oude centrum van Leiderdorp doorsnijdt, verdiept en grotendeels overdekt worden aangelegd.

Verkeer en Waterstaat zag die verdiepte aanleg in het begin van deze eeuw nog als luxe. Daarom eiste het Rijk van Leiderdorp een eigen bijdrage van ruim achttien miljoen euro, een gigantisch bedrag voor zo’n kleine gemeente. Om aan het geld te komen, was de gemeente genoodzaakt grond te verkopen. Ikea draagt voor een „belangrijk deel” bij aan die achttien miljoen euro, zegt de voor grote projecten verantwoordelijke wethouder Kees Wassenaar (VVD).

Volgens berekeningen van Ikea zelf krijgt het gebied vanaf 2011 – wanneer de vestiging naar verwachting open gaat – te maken met bijna 30.000 extra verkeersbewegingen per week, op jaarbasis ruim 1,5 miljoen. „Het verkeer staat in Leiderdorp nu al vast, maar met de komst van Ikea wordt het nog veel erger”, zegt Hans Jansen van buurtvereniging De Steinen. Deze wijk ligt aan de Persant Snoepweg, een lokale weg parallel aan de A4, die tijdens spitsuren populair is als sluiproute.

Naar schatting komt 60 procent van de bezoekers van de nieuwe Ikea-vestiging uit Leiden en het achterland daarvan. Bewoners van De Steinen en andere woonwijken langs de Persant Snoepweg denken dat bezoekers uit de Leidse regio over deze en andere regionale wegen naar Ikea komen. Omwonenden zijn onder meer bang voor een verslechtering van de luchtkwaliteit en verkeersveiligheid.

De Persant Snoepweg is voor bezoekers uit de Leidse regio de meest voor de hand liggende route, zegt Guus Lycklama à Nijeholt. Lokale ondernemersverenigingen en de Kamer van Koophandel vrezen dat Leiderdorp en Leiden door de komst van Ikea minder goed bereikbaar worden. Zij laten nu zelf verkeersonderzoek uitvoeren.

Wethouder Wassenaar „juicht het toe”, maar vindt het wel „zonde van het geld”. „Wij baseren ons ook op cijfers van een onafhankelijk onderzoeksbureau. Volgens mij zal uit dit onderzoek niets anders komen.”

Dat de A4 na de opening van de Ikea-vestiging nog veel drukker wordt, staat niet ter discussie. Dat geldt zeker voor de periode dat de snelweg nog niet verbreed is. Wethouder Wassenaar rekent er op dat de Ikea in 2011 opengaat en dat de verbreding van A4 in 2014 klaar is. „Dan hebben we drie jaar extra ellende. Verkeerskundig is dat af te wikkelen.”

D66 stelde er Kamervragen over aan minister Eurlings (Verkeer en Waterstaat, CDA). Kamerlid Boris van der Ham vindt dat er pas een Ikea kan komen als de verbreding van de A4 is voltooid, omdat door het extra verkeer de doorstroming en de luchtkwaliteit kunnen verslechteren. Van der Ham vreest dat de „noodzakelijke” verbreding hierdoor in gevaar kan komen.

Menno Bruning, ook van buurtvereniging De Steinen, vindt dat het lijkt op „een slang die in zijn eigen staart bijt”. „De wegverbreding is noodzakelijk voor het vele verkeer. Om de verbreding te bekostigen is de Ikea nodig, maar door die Ikea keurt Raad van State straks de verbreding misschien wel weer af wegens te veel luchtvervuiling. En als de A4 wel wordt verbreed, staat het straks wellicht weer vast door het verkeer van de Ikea.”

Het college gaat ervan uit dat de A4 na de verbreding voldoende capaciteit biedt om de bezoekers van Ikea op te vangen.

GroenLinks stelde ook Kamervragen over de kwestie. Die partij meent dat het Rijk ervan moet afzien Leiderdorp te laten meebetalen aan de verdiepte aanleg van de A4. De afspraken zijn volgens GroenLinks „achterhaald,omdat uit de uitspraak van de Raad van State blijkt dat de leefbaarheid van het dorp nauwelijks te winnen heeft met een verdiepte aanleg, gecombineerd met een wegverbreding”. De financiële afspraken hangen als een „molensteen” om de nek van de gemeente, aldus de Kamerleden Kees Vendrik en Wijnand Duyvendak.

Wethouder Kees Wassenaar is het van harte met GroenLinks eens dat Leiderdorp niet meer zou moeten bijdragen aan de A4. Volgens hem was in 2002 een verdiepte aanleg ook al pure noodzaak, en had het Rijk de weg dus helemaal moeten financieren. De gemeente onderzoekt nu of ze onder het contract uit kan.

Als dat lukt, betekent dit volgens Wassenaar niet dat de komst van Ikea van de baan is. „Dan zouden we tegen Ikea moeten zeggen: ‘we hebben jullie geld niet meer nodig, het gaat niet door’. Dat kan niet. Bovendien zouden we dan schadeclaims van Ikea krijgen.”