Allemaal aan boord in de boten van Gay Pride

Morgen is de dertiende editie van de boottocht die homo-emancipatie viert. Ministers, de burgemeester, politie en politieke partijen van links tot rechts doen mee. Homo’s zijn hot.

Eén dag in het jaar varen er heel veel boten met homo’s door de Amsterdamse grachten. Daarmee maken ze het statement dat ze zichtbaar mogen zijn, en trots op wie ze zijn. Het is de botentocht van het jaarlijkse homofestival Gay Pride.

Morgen vindt het feest voor de dertiende keer plaats. Maar deze editie wordt wel héél bijzonder. Want dit jaar vaart iedereen mee. En veel partijen voor het eerst.

De burgemeester van Amsterdam, Job Cohen, bijvoorbeeld. En de politie Amsterdam. Voor het eerst is een bedrijf hoofdsponsor (ING). Er zijn voor het eerst ministers, Ronald Plasterk en Guusje ter Horst. En staatssecretarissen: Sharon Dijksma en Frank Timmermans (allen PvdA). Verder is er voor het eerst een christelijke boot. Volgens de organisatie, Pro Gay, is er een lange wachtlijst van mensen die óók nog hadden willen meevaren. Je kan beter vragen wie er níét meevaart, dit jaar.

Homo’s zijn hot. Logisch, zegt Tweede Kamerlid voor D66, Boris van der Ham, woordvoerder over emancipatie. Homoseksualiteit is een actueel politiek thema. Partijen, van links tot uiterst rechts, kunnen zich ermee profileren. „Voor de oppositie is het interessant omdat er veel actuele zaken rondom homoseksualiteit spelen die gevoelig liggen binnen de huidige coalitie.” De PvdA gebruikt het thema volgens hem om zich af te zetten tegen coalitiepartners CDA en ChristenUnie. Dat Plasterk meevaart, maakt zichtbaar dat de christelijke partners in het kabinet er níét zijn. Ook kan de PvdA haar homoseksuele kiezers ermee aanspreken. Dat is nodig, want Rita Verdonk en Geert Wilders trekken ook aan homo’s, met hun boodschap dat moslims ouderwets zijn omdat ze homoseksualiteit via de Koran afkeuren.

Dan de bedrijven.

Die varen mee omdat het goed is voor hun imago. Ze laten ermee zien aan klanten, werknemers en potentiële werknemers dat ze homovriendelijk zijn en modern, zeggen woordvoerders van TNT, ING en ABN Amro. Shell was in 2005 het eerste bedrijf dat meevoer, en toen konden ook de andere grote bedrijven niet achterblijven, zegt Paul Overdijk, directeur strategie bij TNT Post. „Shell was de ijsbreker.”

Toch is het niet alleen eigenbelang dat al die partijen meedoen. Het is ook meer nodig dan ooit, zeggen ze. Burgemeester Job Cohen noemt als belangrijke reden om mee te varen dat het geweld tegen homo’s weer toeneemt.

„Dat geweld komt in de grote steden vooral van allochtone jongeren”, zegt Frank van Dalen, voorzitter van Pro Gay, organisator van Gay Pride. „En op het platteland van ‘kaaskoppen’. De helft van de Nederlandse bevolking vindt het afstotelijk om mannen met elkaar te zien zoenen.”

Paul Overdijk van TNT zegt dat 30 procent van de Nederlandse werknemers op het werk niet durft te zeggen dat hij of zij homo is, bang voor kritiek van collega’s. Minister Plasterk schrijft in een reactie dat hij meedoet omdat „de emancipatie van homo’s nog niet afgerond is. Het gaat om een authentieke strijd om vrijheid en gelijkheid. Dat raakt mij persoonlijk.”

Plasterk zélf is trouwens ook een belangrijke reden dat zoveel partijen dit jaar voor het eerst meedoen. „Doordat hij het als een popster al lang tevoren heeft aangekondigd, heeft hij andere politici en bedrijven over de streep getrokken”, denkt voorzitter Wouter Neerings van homobelangenorganisatie COC. Paul Overdijk: „Ik heb Plasterk gebruikt als argument in de boardroom toen het erover ging of TNT het evenement zou gaan sponsoren.”

En dan is er nog de organisatie zelf, die de Gay Pride salonfähig heeft gemaakt. Tot 2006 berustte die bij Gay Business Amsterdam. Maar met die organisatie had de gemeente voortdurend conflicten. Nu is Pro Gay organisator. Dat gaat soepeler. En het gaat ook niet alleen meer over feesten, maar ook over inhoud, zeggen de ondervraagden. Job Cohen noemt deze „verbreding” als één van de redenen voor zijn deelname.

Toch is er nog kritiek op het ‘brede succes’ van de Gay Pride. Bijvoorbeeld van André van Wanrooij, voorzitter van de Homo Lesbische Federatie Nederland. Neem de deelname van Plasterk. Van Wanrooij vindt dat de minister een mooie homo-emancipatienota heeft geschreven. Ook is het voor het eerst dat in een coalitieakkoord zo duidelijk wordt opgekomen voor homobelangen.

Maar in datzelfde regeerakkoord staat ook expliciet dat ambtenaren mogen weigeren om homo’s te trouwen. Gelijke rechten voor lesbiennes op het gebied van ouderschap zijn nog steeds niet écht geregeld. Artikel 1 van de Grondwet mist nog steeds homoseksualiteit als grond waarop niet mag worden gediscrimineerd. De Antillen erkennen het homohuwelijk niet, somt Van Wanrooij op. Zolang Plasterk dat niet heeft opgelost, is zijn bijdrage aan Gay Pride „een doekje voor het bloeden.”

En dan de boottocht. Wat moet Plasterk daar, vindt Van Wanrooij. Er varen ook ‘blote boten’ mee. Met extravagant uitgedoste relnichten. Juist dat aspect van homoseksualiteit wekt steeds meer wrevel in de maatschappij, zegt Van Wanrooij. „Dat Plasterk meevaart, kan bij het gros van de bevolking de indruk wekken dat hij juist op dát aspect een ministerieel stempel van goedkeuring zet. Zijn deelname zou daardoor als een boemerang kunnen terugkomen.”

Frank van Dalen, voorzitter van Pro Gay, hoort dat soort geluiden vaker. Maar hij vindt het flauw. Geef Plasterk tijd. De Grondwet verander je niet in één kabinetsperiode. Verder laat Plasterk met zijn deelname juist zien dat de Gay Pride breder is dan blote homo’s alleen. En Plasterk zit niet alleen op een boot, maar ook bij de conferentie Company Pride, die een aantal grote bedrijven heeft georganiseerd. „Hij is niet alleen bij de extravaganza, maar ook bij de loodzware discussies en de nette pakken”, zegt Overdijk van TNT.

Is Gay Pride aan het vertrutten? „Tel juist je zegeningen! Iedereen wil meedoen”, zegt Kamerlid Van der Ham. In Rusland, Israël, Polen en Montenegro, om maar wat voorbeelden te noemen, ontaardden Gay Prides in geweld, en de politie grijpt niet in. „Hier staat de politie op een homoboot.”

De ChristenUnie en het CDA schitteren morgen door afwezigheid. Het is nog maar de vraag of er homo’s meevaren op de boot van de Nederlandse Antillen. Ze durven niet, uit angst voor kritiek van familie en bekenden. En er is ook geen aparte ‘allochtonenboot’.

Zo breed is het succes van de Gay Pride namelijk nog niet.

Commentaar: pagina 7

Discussieer mee over Gay Pride op nrc.nl/discussie

    • Japke-d. Bouma