Allemaal aan boord

Ministers, bedrijven, de burgemeester; wie vaart er dit jaar níet mee met de homo’s tijdens de Gay Pride.

Dat is niet alleen maar politiek opportunisme.

Allemaal aan boord / Maar minder gay-toeristen Illustratie Floor de Goede Goede, Floor de

Eén dag in het jaar varen er heel veel boten met homo’s door de Amsterdamse grachten. Daarmee maken ze het statement dat ze zichtbaar mogen zijn in de samenleving. En dat ze trots zijn op wie ze zijn. Het is de botentocht van het jaarlijkse homofestival Gay Pride in Amsterdam.

Morgen vindt het feest voor de dertiende keer plaats. Maar dit jaar wordt het wel héél bijzonder. Want dit jaar vaart iedereen mee. En heel veel partijen voor het eerst.

De burgemeester van Amsterdam, Job Cohen bijvoorbeeld. En de politie Amsterdam. Voor het eerst is een bedrijf hoofdsponsor (ING). Er zijn voor het eerst ministers, namelijk Ronald Plasterk en Guusje ter Horst. En staatssecretarissen: Sharon Dijksma en Frans Timmermans (allen PvdA).

Verder is er voor het eerst een christelijke boot. En een lege boot van Hivos, als symbool voor het feit dat in heel veel landen homoseksuelen niet voor hun geaardheid kunnen uitkomen. Volgens de organisatie, ProGay, is er een lange wachtlijst van mensen die óók nog hadden willen meevaren. Je kan eigenlijk beter vragen wie er níet meevaart, dit jaar.

Homo’s zijn hot. Logisch, zegt Tweede Kamerlid voor D66, Boris van den Ham, woordvoerder over emancipatie. Homoseksualiteit is een actueel politiek thema. Politieke partijen, van links tot uiterst rechts, kunnen zich ermee profileren, zegt hij. „Voor de oppositie is het interessant omdat er veel actuele zaken rondom homoseksualiteit spelen die gevoelig liggen binnen de huidige coalitie PvdA-CDA-ChristenUnie.” De PvdA gebruikt het thema volgens hem om zich mee af te zetten tegen coalitiepartners CDA en ChristenUnie. Dat Plasterk meevaart, maakt zichtbaar dat de christelijke partners in het kabinet er níet zijn. Ook kan de PvdA haar homoseksuele kiezers ermee aanspreken. Dat is nodig ook, want Rita Verdonk en Geert Wilders trekken vanuit het uiterste rechtse deel van het politieke spectrum aan homo’s, met hun boodschap dat moslims ouderwets zijn omdat ze homoseksualiteit via de Koran afkeuren.

Dan bedrijven.

Die varen mee omdat het goed is voor hun imago. Ze laten ermee zien aan hun klanten, aan werknemers en aan potentiële werknemers, dat ze homovriendelijk zijn en modern, zo zeggen woordvoerders van TNT, ING en ABN Amro. Shell was in 2005 het eerste bedrijf dat openlijk meevoer, en sinds dat jaar konden ook de andere grote bedrijven niet achterblijven, zegt Paul Overdijk, directeur strategie bij TNT post. „Shell heeft gefungeerd als ijsbreker.”

Toch is het niet alleen eigenbelang, dat al die partijen meedoen. Het is ook meer nodig dan ooit, zeggen de deelnemers. Voor burgemeester Job Cohen bijvoorbeeld, is een belangrijke reden om mee te varen, dat het geweld tegen homo’s weer toeneemt, zo zegt hij in een reactie. „Dat geweld komt in de grote steden vooral van allochtone jongeren”, zegt Frank van Dalen, voorzitter van Gay Pride organisator, Pro Gay. „En op het platteland van ‘kaaskoppen’. De helft van de Nederlandse bevolking vindt het afstotelijk om mannen met elkaar te zien zoenen.”

Paul Overdijk van TNT zegt dat 30 procent van de Nederlandse werknemers op het werk niet zegt dat hij of zij homo is, bang voor negatieve reacties van collega’s. Minister Plasterk schrijft in een reactie dat hij meedoet omdat „de emancipatie van homo’s nog niet afgerond is. Het gaat om een authentieke strijd om vrijheid en gelijkheid. Dat raakt mij persoonlijk”.

Plasterk zélf is trouwens ook een belangrijke reden waarom zoveel partijen dit jaar voor het eerst meedoen. „Doordat hij het als een popster al lang van tevoren heeft aangekondigd, heeft hij andere politici en bedrijven over de streep getrokken”, denkt voorzitter Wouter Neerings van homobelangenorganisatie COC. „Ik heb Plasterk gebruikt als argument in de boardroom toen het erover ging of TNT het evenement zou gaan sponsoren”, zegt Paul Overdijk.

En dan is er nog de organisatie zelf, die de Gay Pride salonfähig heeft gemaakt. Pro Gay organiseert het evenement sinds 2006 en sindsdien gaat het niet alleen meer over feesten, maar ook over inhoud, zeggen de ondervraagden. Daar voelen meer partijen zich prettig bij. Job Cohen noemt het bijvoorbeeld als één van de redenen voor zijn deelname.

Toch is er ook nog wel kritiek op het ‘brede succes’ van de Gay Pride. Bijvoorbeeld van André van Wanrooij, voorzitter van de in 2004 opgerichte Homo Lesbische Federatie Nederland. Neem de deelname van Plasterk. Van Wanrooij vindt dat Plasterk een mooie homo-emancipatienota geschreven heeft, met de titel Gewoon Homo Zijn. Ook is het voor het eerst dat in een coalitieakkoord zo duidelijk wordt opgekomen voor homobelangen, met handtekeningen eronder van ChristenUnie en CDA.

Maar in datzelfde regeerakkoord staat ook nog steeds extra genoemd dat ambtenaren mogen weigeren om homo’s te trouwen. Gelijke rechten voor lesbiennes op het gebied van ouderschap zijn nog steeds niet écht geregeld. In Artikel 1 van de Grondwet staat homoseksualiteit nog steeds niet genoemd, als grond waarop niet mag worden gediscrimineerd. De Antillen erkennen het homohuwelijk niet”, somt Van Wanrooij op. Zolang Plasterk dat niet heeft opgelost, is zijn bijdrage aan Gay Pride „een mager doekje voor het bloeden”.

Wat moet Plasterk überhaupt op zo’n boot, vindt Van Wanrooij. Veel homo’s vinden het niet prettig dat de vaartocht de aandacht vestigt op de ‘blote boten’, die ook meevaren. Met extravagant uitgedoste relnichten. Juist dat aspect van homoseksualiteit wekt steeds meer afkeuring in de maatschappij, denkt Van Wanrooij. „Dat Plasterk daar ook meevaart, kan bij het gros van de bevolking de indruk wekken dat hij juist op dát aspect een ministerieel stempel van goedkeuring zet. Daardoor kan zijn deelname als een boemerang op homo’s werken.”

Frank van Dalen, voorzitter van Pro Gay, hoort dat soort geluiden vaker. Maar hij vindt het ook flauw. Geef Plasterk nou eens wat tijd. De grondwet verander je niet even in één kabinetsperiode. Verder laat Plasterk met zijn deelname juist zien dat de Gay Pride breder is dan blote homo’s alleen. En Plasterk is niet slechts op een boot te zien, maar ook bij de conferentie Company Pride, die een aantal grote bedrijven heeft georganiseerd. „Hij is dus niet alleen bij de extravaganza, maar ook bij de loodzware discussies en de nette pakken”, zegt Paul Overdijk van TNT.

De ChristenUnie en het CDA schitteren morgen door afwezigheid. Het is nog maar de vraag of er homo’s meevaren op de boot van de Nederlandse Antillen. En er is ook geen aparte ‘allochtonenboot’.

Zo breed is het succes van de Gay Pride namelijk nog niet.

    • Japke-d. Bouma