Achter de dijken

Nederland wordt warmer en net als elders in West-Europa gaat die stijging van de temperatuur ruim twee keer zo snel als gemiddeld op de wereld. Het waren geen vooruitzichten die het KNMI gisteren in De Bilt presenteerde, maar een terugblik met nuchtere cijfers – het adjectief ‘koele’ lijkt in dit geval niet op zijn plaats. De feiten van de afgelopen jaren tonen aan dat klimaatverandering een feit is.

Om de vijf jaar presenteert het KNMI een klimaatrapport specifiek over Nederland en de verdienste daarvan is dat trends onweerlegbaar zichtbaar worden gemaakt. Dan gaat het om temperatuur, windrichtingen, regenval en droogteperiodes. Maar signalen uit de praktijk dat er sprake is van veranderende klimatologische omstandigheden, zijn er ook.

En het zijn veranderingen met uiteenlopende gevolgen. Zo werd in extreem hete periodes de afgelopen jaren vastgesteld dat de koeling van gebouwen met veel computers problematisch is. Dat is bedreigend voor onder meer de bedrijvigheid. Een heel ander voorbeeld: steeds meer ambrosiaplanten verspreiden zich over het noorden van Europa; zij brengen hooikoorts met zich mee. Knutten, die het blauwtongvirus bij schapen, runderen en geiten veroorzaken, gedijen goed in de warmte, net als eikenprocessierupsen. Omdat tijdens hittegolven de temperatuur in centra van steden nog hoger is dan elders, doen zich daar extra bedreigingen voor. In Londen stierven in 2003 vijfhonderd mensen vervroegd als gevolg van de hitte.

Het nationale en internationale debat over het klimaat gaat al gauw over energie en CO2-uistoot, en over de wenselijkheid van alternatieve bronnen en zuiniger verbruik. Daarbij worden streefcijfers geformuleerd voor over een x aantal jaren. Het is zinvol om, onder handhaving van deze schone doelstellingen, het accent te verleggen naar praktisch handelen. Nederland kan in zijn eentje het internationale klimaatbeleid hooguit marginaal beïnvloeden, maar het kan er wel voor zorgen dat het zichzelf maximaal voorbereidt op de gevolgen van kennelijk onontkoombare klimatologische veranderingen.

In november vorig jaar leidde een combinatie van zware wind en hoogwater ertoe dat de stormvloedstand bij Hoek van Holland het hoogste peil sinds 1953 bereikte en dat de Maeslantkering voor het eerst moest worden gesloten. Nederland hanteert terecht strenge normen voor de kustbeveiliging, maar bekend is dat lang niet alle dijken daaraan voldoen. Achter die dijken gaat een economisch florerend gebied schuil met miljoenen inwoners: de Randstad. Elders is er het gevaar van rivieroverstromingen, dat trouwens om een internationale aanpak vraagt.

De discussie in hoeverre de klimaatveranderingen door menselijk handelen zijn veroorzaakt en in de toekomst nog zijn te beïnvloeden, is ongetwijfeld interessant. Het formuleren van doelen voor een volgende generatie ook. Zolang praktische maatregelen ten behoeve van veiligheid, gezondheid en economie vandaag en morgen worden genomen.