Scheveningen is net het voormalige Joegoslavië

De verdachten van het Joegoslavië-tribunaal hebben relatief veel vrijheid en zitten onder gunstige omstandigheden in de Scheveningse gevangenis.

Als Slobodan Milosevic geen zin had om te koken, belde hij naar verluidt vanuit zijn cel in Scheveningen naar een bezorgservice voor Servische maaltijden. De specialiteiten van de Balkan werden aan de poort van de VN-gevangenis afgeleverd.

Gouden tijden voor de bezorgservice, nu ook de voormalige leider van de Bosnische Serviërs Radovan Karadzic in Scheveningen zit? Hij kan in ieder geval samen koken met een aantal landgenoten.

Op dit moment zitten 38 verdachten uit het voormalig Joegoslavië vast in het speciale VN-gedeelte van de gevangenis van Scheveningen. Tegen 27 mensen loopt op dit moment een proces bij het Joegoslavië-tribunaal, dat even verderop in Den Haag is gehuisvest. Zes verdachten, waaronder Karadzic, zijn in afwachting van hun proces. Karadzic werd gisterochtend vroeg door Servië aan het tribunaal overgedragen. Vandaag wordt hij voorgeleid.

De cellen zijn relatief luxe, afgaand op het film- en fotomateriaal dat door het tribunaal is verspreid. Het oogt meer als een opgeruimd studentenhuis dan als een detentiefaciliteit voor verdachten van oorlogsmisdaden. De locatie is dan ook niet bedoeld voor permanente detentie, maar als tijdelijk onderkomen voor de verdachten. Veroordeelden worden overgeplaatst naar reguliere gevangenissen, vaak in landen als Frankrijk, Noorwegen of Zweden.

De bewoners van de VN-gevangenis hebben er een cel van vijftien vierkante meter met bed, bureau, kledingkast, douche, wc, wasbak, koffiezetapparaat, radio en tv. Ook is er een sportzaal en zijn er kranten en tijdschriften. Familie en vrienden kunnen overdag op bezoek komen. Ook kunnen ze gitaar of keyboard spelen.

Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen etniciteit of stand, aldus de informatie van het tribunaal.

Volgens een voorlichtingsfilmpje kunnen gedetineerden computercursussen en Engelse taallessen volgen. Radovan Karadzic kan straks als hij zou willen een nationaal voetbalelftal formeren: er kan gezamenlijk buiten gesport worden.

Al dit comfort heeft een reden. Verdachten moeten zich goed kunnen voorbereiden op hun proces, in alle rust en geconcentreerd, zo luidt de filosofie van het tribunaal.

Karadzic bevindt zich in Scheveningen in bont gezelschap. Het is nog niet bekend op welke etage hij een cel krijgt toegewezen, maar als hij over zijn verdieping wandelt, is het mogelijk dat hij strijdmakkers én vijanden tegenkomt. Karadzic mag niet van etage naar etage wandelen maar overdag staat het hem vrij over zijn eigen etage te bewegen. Alleen als bewakers gaan lunchen of vergaderen, moet hij achter slot en grendel.

Mogelijkerwijs komt hij Vinko Pandurevic tegen, een voormalig kapitein van het Joegoslavische Volksleger. Volgens het tribunaal was hij als leider van de Zvornik Brigade die betrokken bij de massamoord in Srebrenica.

Een andere verdachte van de gruweldaden in Srebrenica is Vujadin Popovic, volgens de aanklacht verantwoordelijk voor de gevangenneming van moslims in de enclave. Ook zijn proces loopt nog.

Een ander kopstuk is Momcilo Krajisnik, die onder meer met Karadzic deel uitmaakte van de Bosnisch-Servische politieke leiding. In september 2006 werd Krajisnik schuldig bevonden aan het opdracht geven tot de vervolging van moslims en Kroaten. Zijn zaak dient in hoger beroep.

Karadzic wordt ook verdacht van oorlogsmisdaden bij de belegering van Sarajevo. Uit die tijd treft hij in Scheveningen Stanislav Galic, die veroordeeld is tot 20 jaar celstraf en in afwachting is van zijn overplaatsing naar een andere gevangenis. Galic was aanvoerder van de eenheid die Sarajevo belegerde.

De VN-vleugel in Scheveningen is als het Joegoslavië van vroeger: naast vrienden zijn er ook vijanden. Zoals Ante Gotovina, een voormalige Kroatische generaal die door het tribunaal wordt beschuldigd van moord op Serviërs in Kroatië.

Vanmiddag zou Karadzic bij zijn eerste voorgeleiding voor het eerst verschijnen zonder de baard die hij voor zijn arrestatie droeg om onherkenbaar te blijven. De Servische krant Blic publiceerde vandaag een foto van Karadzic zonder baard, en eveneens zonder het karakteristieke lange haar van vroeger. Karadzic’ advocaat zei gisteren dat zijn cliënt zich vandaag niet meteen schuldig of onschuldig zou verklaren. Hij zal om dertig dagen uitstel vragen.

Foto’s, documenten, achtergronden op nrc.nl/karadzic