Onenigheid over aanpak taxatiefraude

De vastgoedbranche vindt dat het afgelopen moet zijn met taxatiefraude.

Maar de meningen verschillen over de manier waarop.

Taxatiefraude bestrijden in de makelaardij is net als doping uitroeien in wielrennen, meent Dick Hendriks, penningmeester bij de Landelijke Makelaars Vereniging (LMV). Alleen als tourorganisator ASO en wielerunie UCI samenwerken, kan wielrennen schoon zijn. Alleen als de vier brancheverenigingen in het vastgoed samenwerken, kan gesjoemel met de waarde van woningen effectief bestreden worden.

En die vier brancheverenigingen kunnen het niet eens worden over een gezamenlijke aanpak van taxatiefraude. Begin juli kwam de Nederlandse Vereniging voor Makelaars (NVM), samen met de Vereniging Bemiddeling Onroerend Goed (VBO), met het plan voor een taxatie-instituut, het Nederlands Woning Waarde Instituut (NWWI). Maandag maakte de LMV bekend dat zij zich niet kan vinden in de plannen voor het taxatie-instituut en kwam zij met een alternatief: Borgtaks. De Nederlandse Vereniging van Register Vastgoed Taxateurs (RVT) zei gisteren ook met een alternatief te komen.

Vorig jaar was de eensgezindheid nog groot. De bestuurders van de vier brancheverenigingen tekenden op 9 juli 2007 een manifest over het gezamenlijk aanpakken van taxatiefraude.

Directe aanleiding voor het manifest waren klachten van het Waarborgfonds Eigen Woning, dat garant staat voor restschulden. Het waarborgfonds verloor jaarlijks miljoenen aan huizen die bij de verkoop minder waard waren dan de taxatiewaarde. Vorig jaar bedroeg de verliespost 27 miljoen euro. Makelaars schatten dat banken elk jaar ook tientallen miljoenen verliezen door taxatiefraude.

In het manifest deden de vier brancheorganisaties ambitieuze aanbevelingen om de kwaliteit en betrouwbaarheid van taxatierapporten te verbeteren. Zo zouden alleen hypotheekverstrekkers opdracht mogen geven voor taxaties, en wel rechtstreeks. Dit om te voorkomen dat intermediairs, die bemiddelen tussen de bank en de consument, bij voorbaat met een taxateur afspreken om een pand op een bepaalde waarde te taxeren. Volgens de brancheverenigingen is dit een veelvoorkomend trucje van intermediairs om te zorgen dat de bank een hypotheek verstrekt.

Taxatierapporten moesten ook digitale echtheidswaarmerken krijgen om vervalsing tegen te gaan. „Het tijdperk van informeren en beschouwen [is] passé”, schreven de organisaties. Het was tijd voor actie.

Een jaar later is die actie uitgemond in ruzie. Voorzitter Ed van de Bijl van de LMV zei maandag mordicus tegen het taxatie-instituut te zijn zoals NVM en VBO dat voor ogen hebben. „Zij willen van het taxatie-instituut een centrale inkoopcombinatie maken”, zegt Van de Bijl. „Banken, die door hun rol als hypotheekverstrekker veel taxaties laten uitvoeren, kunnen dan op grote schaal taxaties geven aan het taxatie-instituut. Het instituut verdeelt de aanvragen onder de aangesloten taxateurs.”

Volgens Van de Bijl en Jeroen van Vliet, bestuurder van taxateursvereniging RVT, moet het taxatie-instituut alleen toezien op de kwaliteit van de taxaties. Het mag nooit een marktpartij worden. „Het is niet aan brancheorganisaties om klussen binnen te halen. Dat is aan onze ondernemende leden”, zei Van de Bijl.

Borgtaks, de tegenhanger van het taxatie-instituut die de LMV gisteren presenteerde, is geen instituut maar een onlinedatabase. Alle gecertificeerde makelaars en taxateurs moeten op een uniforme wijze hun taxatierapporten deponeren. Volgens LMV-voorzitter Van de Bijl zorgt dit voor transparantie. Het valt dan op als een taxateur een afwijkende waarde vaststelt, zegt hij. „Ook valt het op als hetzelfde pand binnen een korte tijd meerdere keren getaxeerd wordt”, aldus Van de Bijl. „Dat kan een legitieme reden hebben, maar het kan ook op vastgoedfraude duiden. Dan rinkelen de alarmbellen tenminste weer, dat is het belangrijkste”, zegt de voorzitter.

Dat het taxatie-instituut een commercieel oogmerk heeft, behoort tot het rijk der fabelen, zegt een woordvoerder van de NVM desgevraagd. Het is mogelijk dat het instituut als een inkoopcentrale zal fungeren, maar het kan ook dat taxateurs direct zaken doen met opdrachtgevers. „Dat is nog niet uitgekristalliseerd. Alle brancheverenigingen zijn welkom om met ons daarover mee te praten”, aldus de woordvoerder.

Niet alleen de LMV en de RVT zien het taxatie-instituut niet zitten. Volgens Frits Markus, NVM-afdelingvoorzitter voor de regio Rotterdam, zijn 25 van de 27 regiobesturen tegen het taxatie-instituut. „Wij willen niet dat het bestuur een oplossing zoekt waar alleen de VBO mee kan leven”, zegt Markus. „Wij moeten taxatieproblemen branchebreed aanpakken, anders heeft het geen zin.”

In augustus staat een vergaderingover het taxatie-instituut gepland.