Langs de Wolga (8): a/b Pjotr Alabin

DSC00144.JPGDe Pjotr Alabin met zijn ruim honderd passagiers en tien bemanningsleden heeft na een dag varen voor altijd mijn hart veroverd. Waren de passagiers de eerste avond verlegen tegenover hun twee buitenlandse medereizigers, de volgende ochtend kwam het toch nog allemaal goed tussen ons. Om twaalf uur begon namelijk het onderdeel samenzang. Zo’n twintig passagiers, onder wie één man, hadden zich daartoe in de muzieksalon verzameld, waar een scheepsaccordeonist de klassiekers uit het Sovjetrepertoire vertolkte. Iedereen kende de teksten van die liederen van het Rode Leger of over vergane liefde uit zijn hoofd.

Ook mijn vrouw is er sinds kort bedreven in. Toen het gezelschap erachter kwam dat zij een professionele zangeres was, werd haar gevraagd enkele solopartijen te zingen, waarop het koor het refrein zong. ,,Dank u wel, dank u hartelijk”, luidde het na afloop van het concert uit aller monden. Vanaf dat moment kon de vriendschap tussen Nederland en Rusland niet meer stuk.

Bijna alle passagiers bleken uit Samara te komen. De meesten maakten voor het eerst in hun leven een reis naar Kazan en terug. De reis was voor hen een dure grap. ,,Ik verdien maar 7000 roebel (190 euro) per maand”, zei de drieënvijftigjarige boekhoudster Aljona. ,,Het is precies wat ik voor deze tocht van drie dagen moet betalen.” Het deed gelukkig niets af aan haar plezier. ,,En ik hoop u vanavond te zien in de disco”, zei ze tegen me, toen we een uur later naar de eetzaal werden geloodst voor de lunch.DSC00138.JPG

In de loop van de middag deed ons schip Oeljanovsk aan, de geboortestad van Ruslands Vader des Vaderlands Vladimir Iljitsj Oeljanov, ook wel Lenin genaamd. Op de kade stond de bus voor de rondleiding al klaar en natuurlijk voegden mijn vrouw en ik ons onmiddellijk bij onze nieuwe vrienden.

Onze lokale gids was Valentina Michajlova, een beschaafde vijftigster, die ons in twee uur tijd langs alle hoogtepunten van haar stad voerde, waarbij ze voortdurend gedichten en brieven van Poesjkin uit het hoofd citeerde. Want behalve de vader des vaderlands, had ook de dichter des vaderlands een tijdje in de stad doorgebracht. 

DSC00168.JPGOeljanovsk, vroeger Simbirsk geheten, bleek een van de mooiste en schoonste steden te zijn die ik tot nog toe in Rusland heb gezien. In het centrum was alles wat de moeite van het bezichtigen waard was, behouden en goed gerestaureerd. DSC00169_1.JPGDe huizen waarin Lenin heeft gewoond vormen natuurlijk een hoogtepunt. Het zal me niets verbazen als het juist door Lenins nagedachtenis komt dat de stad alle verval heeft kunnen weerstaan.

In ieder geval raakte Valentina niet uitgesproken over hem. Maar ook vergat ze niet om Vladimir Vladimirovitsj (Poetin) regelmatig te prijzen voor alles wat hij nu voor zijn vaderland doet.DSC00161.JPG

Behalve Lenin bleek ook de schrijver Gontsjarov (van Oblomov) in Simbirsk te zijn geboren. Hij wordt misschien wel op eenzelfde manier geëerd als de aartsvader van de Russische communistische dictatuur. Overal in de stad kom je hem tegen: op de gevel van het  theater dat naar hem is vernoemd, op de gedenksteen van zijn rode geboortehuis, op het standbeeld van de naar Lenin vernoemde bibliotheek, waar zijn boekencollectie wordt bewaard en die geldt als een van de beste van Rusland. Maar het mooiste eerbetoon is nog wel het oranje paleis dat in 1914 ter zijner nagedachtenis op de hoge Wolga-oever is neergezet en nu een museum huisvest.

DSC00163.JPGRond dat museum hangt de Oeljanovsk-jeugd rond: hippe jongeren, die in Moskou studeren en de zomermaanden bij hun ouders doorbrengen. Ook willen ze dolgraag met een buitenlandse journalist op de foto.Ook vergeet Valentina niet dat op de andere oever van de Wolga in het verleden de kernfysicus en mensenrechtenactivist Andrej Sacharov werkte. Ik wilde haar aanvankelijk nog even vragen hoe Sacharov over Poetins Rusland zou denken, ook gezien de recente kritiek van diens weduwe Jelena Bonner op de huidige alleenheerschappij van Verenigd Rusland. Maar omdat ik haar niet in verlegenheid wilde brengen, hield ik mijn mond. Het was tenslotte al mooi genoeg dat Sacharov tijdens een officiële rondleiding werd genoemd.DSC00167.JPGAan het eind van de wandelpromenade op de hoge oever ligt op het Leninplein het Leninmuseum, een reusachtig betonnen complex, waar tijdens mijn bezoek Italiaanse opera-aria’s uit enorme luidsprekers galmden die stonden opgesteld rond een ritmisch spuitende fontein. Dat Leninmuseum is geheel rond het houten huis opgetrokken waarin Lenin geboren is.

Interessant is dat de familie Oeljanov, onder invloed van het lot, in Simbirsk een aantal huizen heeft bewoond. Ze liggen op korte afstand van elkaar en zijn nu musea geworden. ,,Het geboortehuis van Lenin is nu een museum voor volkskunst”, zei Valentina trots.Lenins vader, Ilja Oeljanov (1831-1886), was een beroemd onderwijshervormer. Na enige moeite lukt het Valentina haar toeristen over te halen ook een bezoek aan zijn graf te brengen. Dat graf wordt omringd door een hek versierd met hamers en sikkels, die door mijn Russische vrienden gretig worden gefotografeerd.DSC00172.JPG

Toen we in de Leninstraat (voorheen Moskoustraat) kwamen, met voorbeeldig geconserveerde houten huizen uit de negentiende eeuw, durfde ik eindelijk aan Valentina te vragen waarom Simbirsk toch zo anders is dan de meeste Russische steden. ,,Onze stad is met 600.000 inwoners klein”, antwoordde ze. ,,Maar zij is de rustigste, schoonste, groenste en ordelijkste stad van ons land. Ik hoop dat u dat wilt opschrijven.”Ik dankte haar voor haar commentaar, waarop zij opnieuw naar me toekwam en fluisterde: ,,Hoe gaat u onze stad in uw artikel noemen? Oeljanovsk of Simbirsk? ” Me bewust van het belang dat in Rusland gehecht wordt aan het patriottisme, antwoordde ik: ,,Oeljanovsk natuurlijk, want Lenin is een belangrijke historische figuur.”Valentina slaakte een zucht van verlichting. ,,Daar ben ik nu blij om, want in Moskou willen ze onze stad weer in Simbirsk omdopen en dat kunnen we Lenin toch niet aandoen.”