Cubaanse rumba op zijn Afrikaans

In 1999 werd troubadour Wendo Kolosoy in Congo herontdekt als vader van de rumba. Papa Wendo maakte tientallen platen.

De maandag in Kinshasa overleden troubadour Wendo ‘Papa’ Kolosoy – niet te verwarren met Papa Wemba die in Parijs woont – was al 74 toen hij werd herontdekt als de vader van de Congolese rumba. Dat gebeurde in 1999, kort na het enorme succes van de Buena Vista Social Club. En dat was natuurlijk geen toeval; bejaarde musici waren in, zeker als ze iets met Cuba hadden.

En dat had Kolosoy zonder twijfel. Hoe sterk hij door de Cubaanse muziek was beïnvloed had hij al in 1948 laten blijken, toen hij na een carrière als bootsman en bokser zijn eerste succesvolle schellakplaat maakte onder de titel Marie Louise. Een liedje dat hij op zijn eigen naam schreef, maar dat iedere oudere met een muzikaal geheugen zal hebben herkend als The Peanut Vendor oftewel El Manisero, een aanstekelijke deun uit een Hollywood-film die al in 1930 door Louis Armstrong op de plaat was gezet. En daarna door vele anderen, met name door de big band van Stan Kenton.

Na deze plaat in de eerste opnamestudio die Kinshasa (destijds nog Leopoldville geheten) toen rijk was, maakte Kolosoy nog tientallen (78-toeren) singles voor hij er mee ophield. Hij deed dat uitgerekend op het moment dat het land onafhankelijk werd van België en (tijdelijk) Zaïre ging heten. Als reden noemde hij „de politiek” waarmee hij zowel de moord op zijn politieke vriend Loemoemba als de opkomst van Moboetoe bedoelde.

Pas na het aantreden van Laurent-Désiré Kabila kreeg Kolosoy weer zin om te zingen en na de MASA-muziekbeurs van 1999 in Abidjan kon dat plotseling overal. Hij stond op het programma van de Music Meeting in Nijmegen en in juni 2000 in het Utrechtse RASA. Waar deze shouter uit de tijd zonder microfoons gewoon doorging waar hij een halve eeuw eerder gebleven was: Cubaanse muziek op zijn Afrikaans met een flinke scheut country & western. Dat laatste bijvoorbeeld in Youyou Aleli Veka waarvan het refrein geleend was van de Amerikaanse specialist van de ‘blue yodel’ Jimmie Rodgers.

De Cubaanse rumba uit Belgisch Congo, een beetje exotisch en koloniaal, maar dank zij Antoine Wendo Kolosoy kon Nederland er toch nog even aan ruiken.

In 2004 gaf Kolosoy in Kinshasa zijn laatste concert, een jaar later werd hij ziek en in 2007 verscheen zijn vierde en laatste cd. Nog net voor Papa Wendo’s dood maakte Franse cineast Jacques Sarasin een documentaire over zijn leven, getiteld On the Rumba River.

Beelden van ‘On the Rumba River’ op nrc.nl/kunst