Belgische zelfmoord

De bestuurlijke crisis in België zorgt voor meer zelfmoorden, blijkt uit demografisch onderzoek.

Maar ook de religie speelt een rol.

De al jaren durende politieke ruzie in België stuwt het aantal zelfmoorden in Vlaanderen waarschijnlijk op tot het hoogste van Europa. De onrustige sfeer zorgt voor extra doden onder Vlamingen, omdat politieke stabiliteit de belangrijkste factor is voor het geluksgevoel in een land. Dat zegt de Vlaamse onderzoeker en epidemioloog Luc Bonneux in een toelichting op een onderzoek naar zelfmoorden in Nederland en Vlaanderen dat hij samen deed met Corina Huisman.

Uit hun artikel, dat het demografische vakblad Demos morgen publiceert, blijkt dat Vlamingen twee keer zo veel zelfmoorden plegen als Nederlanders. In Vlaanderen waren in 2004 1.136 zelfmoorden op een bevolking van ongeveer 6 miljoen. Nederland had dat jaar 1.517 zelfmoorden, op ongeveer 16 miljoen inwoners.

Dat verschil wordt niet veroorzaakt door werkloosheid, welvaart, huisvesting of klimaat. Het verschil zit in de onvrede over de politieke en bestuurlijke stagnatie in België, zegt Bonneux. „Het beleid in België maakt de mensen daar ongelukkig. De correlatie tussen beleid van de overheid en het geluk van de bevolking is sterk.” In België is die factor van extra belang, omdat naar verhouding veel mensen werken bij de overheid: 17 procent van de beroepsbevolking. Bonneux: „Ze zien dagelijks de stroperigheid. De mensen die bij de overheid in België werken zijn vooral bezig te concurreren met andere bureaucratische lagen. Ze produceren rapporten, maar geen bestuurlijk beleid. Dat frustreert hen.”

Ook religie bepaalt volgens hem een deel van het lage zelfmoordcijfer bij Nederlanders. „Ze zien zich graag als tolerant, maar daaronder schuilt altijd dat calvinisme”, zegt Bonneux: „Dat weerhoudt mensen om zelfmoord te plegen. Want je hebt je verantwoordelijkheid in het leven. Religie behoedt mensen voor zelfmoord.”

Bonneux werkt in Nederland, aan het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut in Den Haag. Hij vindt Nederlanders socialer. Dat maakt het leven prettiger. „In de trein raak ik bijna altijd in gesprek met een Nederlander, nooit met een Vlaming.” Die sociale houding maakt het volgens hem ook makkelijker om psychische problemen van anderen te zien en bespreekbaar maken.

Hoogleraar sociale condities van menselijk geluk Ruut Veenhoven van de Erasmus Universiteit kan het verschil in zelfmoorden tussen Nederlanders en Vlamingen niet verklaren. Op zijn geluksranglijst geeft hij Belgen een 7,3, Nederlanders een 7,5. Daarin zit het verschil dus niet, stelt Veenhoven. Hij is het met Bonneux eens dat in landen met gelijke sociaal-economische omstandigheden, de bestuurlijke kwaliteit een van de belangrijkste factoren is voor geluksgevoel. „Zoals de mate waarin burgers zich geïnformeerd voelen, de kwaliteit van de overheid en of het politieke systeem goed werkt.” Een van zijn medewerkers, Jan Ott, publiceert binnenkort een artikel waarin de conclusie is dat vooral de technische kwaliteit van een landsbestuur van invloed is op het geluk van een natie.