VS op zwart zaad

Wie het ook wordt, de volgende president van de Verenigde Staten begint met een gat in de schatkist. Het Witte Huis maakte maandag bekend dat het begrotingstekort over het volgende fiscale jaar, dat in oktober begint, zal uitkomen op een record van 482 miljard dollar (307 miljard euro). Dat is 3,3 procent van het bruto binnenlands product (bbp) en dus hoger dan Europeanen, gezien de afspraken in hun Stabiliteitspact, verantwoord zouden vinden.

Bij het formele tekort mag nog het nodige worden opgeteld: defensie-uitgaven die buiten de cijfers vallen en overschotten in de sociale fondsen die geen kasstroom opleveren. Wie de meest eerlijke maatstaf hanteert, namelijk hoeveel de Amerikaanse overheid moet lenen, komt op een tekort uit dat eerder in de richting van 5 procent gaat. De Amerikaanse staatsschuld stijgt naar bijna 70 procent van het bbp en is daarmee hoger dan het eurogemiddelde.

De werkelijke oorzaak van de problemen die zich nu voordoen, is de langzame uitholling van de belastingheffing, terwijl de uitgaven van de staat juist zijn toegenomen. De militaire aanwezigheid in Irak en Afghanistan kost handenvol geld, de stimulering van de economie die deze zomer plaatsvindt eveneens. En dan zijn er nog de kosten van de op handen zijde reddingsactie van de woning- en hypotheeksector.

Intussen zijn de lasten voor de allerrijksten fors verlaagd. President Bush heeft het overschot op de begroting dat zijn voorganger Clinton – geholpen door een zeer gunstige conjunctuur – had achtergelaten, in adembenemend tempo omgebogen in een tekort.

Van de beide presidentskandidaten, de Democraat Obama en de Republikein McCain, mag worden verwacht dat zij zich uitspreken hoe dit enorme tekort aan te pakken. McCain blijft bij zijn belofte dat hij door bezuinigingen het begrotingstekort aan het einde van zijn termijn zal hebben weggewerkt. Obama zint op verdere stimuleringsmaatregelen, in de kennelijke verwachting dat de economie uit de problemen groeit en de overheidsinkomsten daardoor vanzelf weer toenemen.

Geen van beiden noemt de meest voor de hand liggende oplossing: het verhogen van de inkomsten van de staat – al staat het terugdraaien van Bush’ belastingverlaging voor de allerrijksten wel op Obama’s agenda. Toch kan het moeilijk anders. Het ‘beest van de staat’ is onder Bush moedwillig uitgehongerd en ernstig verzwakt. En in de verte doemt een fabelachtig tekort op in verband met de vergrijzing.

De rest van de wereld heeft baat bij een financieel gezond Amerika. Voorlopig zal de zwakte alleen maar toenemen. De economie neemt gas terug en de kredietcrisis kan makkelijk overslaan van de hypotheeksector naar andersoortige leningen. Plannen voor een sanering van de overheidsfinanciën zijn hard nodig. Maar zoals het er nu naar uitziet, zal geen van de kandidaten daar concreet over zijn, op straffe van electorale zelfmoord. Amerika en de rest van de wereld zullen er vermoedelijk tot na november, wanneer de presidentsverkiezingen worden gehouden, op moeten wachten.