Ontroering op een eiland

Film El cielo, la tierra, y la lluvia. Regie: José Luis Torres Leiva. Met : Julieta Figueroa, Angélica Riquelme. In : Filmmuseum, Amsterdam.

De Chileense regisseur José Luis Torres Leiva voert droevige hoofdpersonen op in El cielo, la tierra, y la lluvia. Een vrouw die droomt dat ze boter heeft uitgevonden en daarmee rijk is geworden. Een vrouw die snikkend aan de kade zit. Een winkelmeisje dat verdacht wordt van diefstal. Een bokser met falende dekking. Een dochter bij haar stervende moeder.

De film, die begin dit jaar in Rotterdam de prijs van de internationale filmpers kreeg, toont een cyclus van verdriet en loutering. Er wordt veel gewandeld, gevaren en gereden. De aarde is een verzameling bomen en bladeren op dit eiland voor de Chileense kust. Wie niet contemplatief is, zou het hier wel worden. De gesprekken van de hoofdpersonen bieden ons weinig uitzicht op zoiets als een verhaal. De korte ontmoetingen met de bewoners blijven fragmenten, maar wel fragmenten die in toon en atmosfeer perfect bij elkaar passen. De enige momenten waarop de film iets pedants krijgt, is wanneer de mensen stilstaan: dan zet de regisseur ze in monumentaal statische kaders die iets te schilderkunstig aanvoelen.

El cielo, la tierra, y la lluvia (de hemel, de aarde en de rivier) is op zijn mooist als je je eenmaal hebt overgegeven aan het wandeltempo van de film. Dan kun je genieten van de lichtbanen die over de velden trekken, van de stromingen in het water waarover de veerpont gaat en zelfs van de regen die stroomt over de ruiten van dat ellendige autootje dat nooit goed wil starten.

De film krijgt halverwege een nieuwe impuls als een van de droevige vrouwen haar diensten komt aanbieden bij Toro, de indrukwekkende kluizenaar/jager. Ze koestert een aan angst grenzende bewondering voor hem, hij dendert daaroverheen. De spanning tussen haar stille tederheid en zijn fysieke overwicht, zelfs als hij slaapt, blijft in alle scènes tussen de twee voelbaar en je zou haast willen dat die nooit werd ingelost.

El cielo, la tierra, y la lluvia laat zich niet makkelijk veroveren. De personages zijn stug, op het raadselachtige af. De verhalen zijn rafelig en onaf. De regisseur stuurt ons keer op keer naar dezelfde plekken, vanuit dezelfde camerapositie, waar dezelfde mensen met dezelfde problemen worstelen. En toch komt er geleidelijk aan iets als ontroering over de film, zoals het zonlicht af en toe het bos doorboort.