Nieuw evenwicht tussen materie en geest nodig

In `Dezer dagen` van 17 juli gaat J.L Heldring in op mijn laatste boek: Spiritual Awakening. Zijn kernvraag gaat over de essentie van spiritualiteit. Mijn poging om de kern van spiritualiteit te vertalen in de harde werkelijkheid heeft kennelijk genade gevonden bij het Titus Brandsma Instituut, dat zich in enkele decennia op dit gebied een wereldnaam heeft verworven. Vandaar dat ik ”als vreemde eend tot deze bijt” werd toegelaten.

Bij spiritualiteit gaat het om een innerlijke betrokkenheid op het transcendente. Iedere religie legt daarbij andere accenten. Allen hebben echter gemeen dat een mens zijn plaats vindt in een grotere Werkelijkheid, er is een kompas dat richting geeft aan een zinvolle weg in een chaotische wereld. De mens treedt een ruimte binnen, vrij van machten en afgoden.

Ook voor onze samenleving is dit proces van herbezinning op de nu dominerende levensinstelling van vitaal belang. Niet alleen Huizinga maar ook eigentijdse denkers als Havel en Hans Jonas hebben gewaarschuwd voor de funeste invloed die uitgaat van het uitbannen van het transcendente. Een uitsluitend pragmatische benadering van de grote gevaren die ons bedreigen schiet tekort. Wetenschap en technologie zijn tot veel in staat maar cruciaal is een fundamentele verandering in onze grondinstelling ten aanzien van mens, materie en natuur. Dit vereist een `geestelijk ontwaken` dat voert naar een nieuw evenwicht tussen materie en geest. Juist omdat dit nog te weinig wordt beseft spreek ik over de `verborgen sleutel` die ons kan bevrijden uit de ijzeren kooi van een gretigheidscultuur die mensen degradeert tot objecten en ons leefmilieu verpest. Spiritualiteit is inderdaad geen panacee zoals Heldring opmerkt. Juist daarom heb ik nogal wat aandacht besteed aan de concrete problemen.