Meer doden door crisis België

Vlamingen plegen twee zo vaak zelfmoord als Nederlanders, blijkt uit demografisch onderzoek. Dat laat zich verklaren door de bestuurlijke crisis in België, zegt de demograaf.

De langdurige politieke ruzie in België stuwt het aantal zelfmoorden in Vlaanderen waarschijnlijk op tot het hoogste van Europa. De onrustige sfeer zorgt voor extra doden onder Vlamingen, omdat politieke stabiliteit de belangrijkste factor is voor het geluksgevoel in een land.

Dat zegt onderzoeker Luc Bonneux in een toelichting op een onderzoek naar zelfmoorden in Nederland en Vlaanderen dat hij samen deed met Corina Huisman. Uit hun artikel, dat het demografische vakblad Demos vrijdag publiceert, blijkt dat Vlamingen meer dan twee keer zo veel zelfmoorden plegen als Nederlanders.

Per duizend inwoners verliezen Nederlanders per jaar twee levensjaren, bij Vlamingen is dat 4,1 levensjaren. Het verschil tussen Nederlandse en Vlaamse mannen is nog groter: 2,8 tegen 6,1 levensjaren. Het verschil komt niet door de werkloosheid, welvaart, huisvesting of klimaat. Het verschil zit in de onvrede over de politieke en bestuurlijke stagnatie in België, zegt Bonneux.

„Het beleid in België maakt de mensen daar ongelukkig”, zegt de Belgische demografisch epidemioloog. „De correlatie tussen beleid van de overheid en het geluk van de bevolking is sterk.” In België is die factor van extra belang, omdat naar verhouding veel mensen werken bij de overheid: 17 procent van de beroepsbevolking. „Ze zien dagelijks de stroperigheid.”

„De mensen die bij de overheid in België werken zijn vooral bezig te concurreren met andere bureaucratische lagen”, meent Bonneux. „Ze produceren rapporten, maar geen bestuurlijk beleid. Dat frustreert hen.” Het geluk bij Vlamingen zal door de huidige crisis rond het kwakkelende kabinet van premier Yves Leterme volgens hem de afgelopen maanden verder zijn afgenomen: „Absoluut.”

Ook religie bepaalt volgens hem een deel van het lage zelfmoordcijfer bij Nederlanders. „Ze zien zich graag als tolerant, maar daaronder schuilt altijd dat calvinisme”, zegt Bonneux: „Dat weerhoudt mensen om zelfmoord te plegen. Want je hebt je verantwoordelijkheid in het leven. Religie behoedt mensen voor zelfmoord.”

Bonneux woont in het weekend in België en werkt in Nederland. Hij vindt Nederlanders socialer. Dat maakt het leven prettiger. Ze praten makkelijker met elkaar dan Vlamingen. „In de trein raak ik bijna altijd in gesprek met een Nederlander, nooit met een Vlaming.” Die sociale houding maakt het volgens hem ook makkelijker om psychische problemen van anderen te zien en bespreekbaar maken.

Hoogleraar sociale condities van menselijk geluk Ruut Veenhoven van de Erasmus Universiteit kan het verschil in zelfmoorden tussen Nederlanders en Vlamingen niet verklaren. Op zijn geluksranglijst geeft hij Belgen een 7,3, Nederlanders een 7,5. Daarin zit het verschil dus niet, stelt Veenhoven.

Hij is het met Bonneux eens dat in landen met gelijke sociaal-economische omstandigheden, de bestuurlijke kwaliteit een van de belangrijkste factoren is voor geluksgevoel. „Zoals de mate waarin burgers zich geïnformeerd voelen, de kwaliteit van de overheid en of het politieke systeem goed werkt,” zegt Veenhoven.

Een van zijn medewerkers, Jan Ott, publiceert binnenkort een artikel waarin de conclusie is dat vooral de technische kwaliteit van een landsbestuur van invloed is op het geluk van een natie.