Liever mensen helpen in Afrika dan backpacken

Voor veel geld kun je in verre landen helpen in een weeshuis of in een ziekenhuis.

Jongeren doen dat omdat ze op internet zien hoe groot de problemen in de wereld zijn.

Als jonge Nederlandse vrijwilligers in Kenia worden verkracht, heeft niemand er belang bij dat naar buiten te brengen. Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken had het stil willen houden. Een woordvoerder zegt dat het „niet aan ons is te vertellen wat er is gebeurd”. De grote Keniase krant The Standard besteedde er niet meer dan drie zinnen aan. Incidenten als deze schrikken toeristen af.

Vijf Nederlandse vrouwen van 17 tot 25 jaar oud werden vorige week donderdag tijdens een werkvakantie in het dorpje Ikonyere, vijf kilometer van de plaats Kakamega, verkracht door een groep Kenianen. De tientallen organisaties die jonge vrijwilligers werven en begeleiden, hebben er geen belang bij dit soort risico’s onder de aandacht te brengen. Ze zeiden gisteren allemaal dat zij dit nooit eerder meemaakten.

Aan vrijwilligerswerk „kleven altijd gevaren”, zegt Buitenlandse Zaken. „Maar dat wil niet zeggen dat je het daarom maar niet moet doen. Het gaat ook heel vaak wél goed.” Wat in Kenia gebeurde, had overal kunnen gebeuren, aldus de woordvoerder.

Jongeren gaan na de middelbare school vaker vrijwilligerswerk doen in een ver, arm land. Daar betalen ze vaak veel geld voor. Het aantal organisaties dat vrijwilligers werft en begeleidt is niet te overzien. Gingen jongeren een aantal jaren geleden vooral backpacken in Australië of Nieuw-Zeeland, of – nog langer geleden – werken in een kibboets, nu gaan ze weeskinderen helpen in Guatemala of assisteren in een ziekenhuis in Nepal.

In 2004 meldden dertig vrijwilligers zich bij een van de bemiddelende organisaties, Vrijwillig Wereldwijd. Het afgelopen jaar tweehonderd. Ghana zit tot aan het eind van het jaar vol. Daarom stuurt de 27-jarige directeur Patricia van Aalten de vrijwilligers zoveel mogelijk door naar landen als Oeganda of Burkina Faso.

Ze zegt dat het vooral jongeren zijn die zich melden, veel twintigers. Soms zijn ze naïef, depressief of veeleisend. Die jongeren – één op de vijf – laat ze niet gaan. „Er zijn veel commerciële organisaties met grote kantoren en veel personeel die helemaal geen gesprek voeren met de vrijwilligers. Je vult op internet een formulier in en je mag gaan.”

Activity International is een reisorganisatie die tegen betaling jaarlijks 1.600 vrijwilligers naar hulpprojecten stuurt. Een woordvoerder zegt dat de organisatie vrijwilligersprojecten over de hele wereld begeleidt, ook in Kenia. Een maand vrijwilligerswerk kost er 1.550 euro, exclusief vliegticket. Maar sinds de onlusten maakt niemand van deze reis gebruik, zegt ze.

Marcel Langenbach, hoofd van de afdeling noodhulp van Artsen zonder Grenzen, zegt niet te weten hoe vaak jonge vrijwilligers in verre landen in de problemen komen. Wel weet hij dat je niet naar dat soort landen moet gaan als je niet goed bent voorbereid. „Bij ons gaat niemand op veldmissie zonder een cursus van minstens twee weken, die is toegespitst op de veiligheidssituatie in dat land.”

Waarom willen jongeren vrijwilligerswerk doen in verre landen?

Mensen reizen meer en zien op internet hoe groot de problemen zijn in de wereld, zegt Marie-Trees Meereboer van Partos, de branchevereniging voor particuliere internationale samenwerking. De grote hulporganisaties werden de afgelopen jaren steeds groter, zegt ze, en veel mensen voelen zich daar niet bij thuis. Ze willen zelf iets doen. „Steeds meer mensen gaan vrijwilligerswerk doen, beginnen een project of een stichting.”`Daarom moeten vrijwilligers zoveel betalen, zegt ze. Lokale hulporganisaties moeten geld en tijd vrijmaken om de Nederlandse jongeren op weg te helpen en te ondersteunen. „Het is geen ontwikkelingswerk zoals bij Artsen zonder Grenzen.”