Gay Pride

Op 12 januari 1730 meldt de conciërge van de Utrechtse Domtoren zich bij zijn schout. Hij heeft kalkdrager Gillis van Baden op heterdaad betrapt op homoseksuele activiteiten in zijn kerk. Er komt een rechtszaak van: Van Baden bekent inderdaad anaal contact te hebben gehad met soldaat Hendrik Corver. Bij diens arrestatie geeft Corver op zijn beurt de namen prijs van mannen met wie hij in het verleden de daad heeft bedreven. Ook deze mannen worden opgepakt. Een sneeuwbaleffect is het gevolg: in de periode 1730-1733 worden in de Republiek der Verenigde Nederlanden niet minder dan 354 mannen en jongens vervolgd voor sodomie. 82 van hen – onder wie Van Baden en Corver – worden ter dood veroordeeld.

Het 18de eeuwse homonetwerk bestond niet alleen uit kalkdragers en soldaten: ‘de heren die op de kussens sitten, doen ook wel eens mede’, aldus een verdachte. In Leiden werd zelfs burgemeester Pieter Grijs verdacht van ‘het ontlasten der natuur’. En in het Groningse dorpje Faan gebruikte de plaatselijke rechter Rudolph de Mepsche de grootschalige homovervolgingen om zijn politieke tegenstanders uit de weg te ruimen: 21 mannen werden vanwege vermeende ‘seer schandelike en verfoeilike vuiligheden met verscheiden manspersonen’ op gruwelijke wijze geblakerd en gewurgd.

Het lijkt maar één stap van de Groningse rechter in 1733 naar Maleisië anno 2008. Daar werd enkele weken geleden de populaire Maleisische oppositieleider Anwar Ibrahim gearresteerd nadat hij was beschuldigd van homoseksueel gedrag – in Maleisië een ernstige misdaad. Hoewel Anwar inmiddels op borgtocht is vrijgelaten, hebben zijn politieke aspiraties ernstige schade opgelopen. Een complot van zijn politieke tegenstanders? Voor Anwar was er overigens niets nieuws onder de zon: in 1998 werd hij al eens afgezet als minister en moest hij zes jaar de gevangenis in omdat hij seks zou hebben gehad met de chauffeur van zijn vrouw.

Komende zaterdag zal de Amsterdamse binnenstad weer op zijn kop staan door de Gay Pride, de uitbundige jaarlijkse homoparade door de grachten. Een groter contrast met de processen in 18de eeuws Nederland en de rechtspraktijk in Maleisië is welhaast niet mogelijk: zelfs de burgemeester en twee ministers varen mee.

Historicus Jaap Cohen onderzoekt het heden aan de hand van het verleden.