Aan wie moet Nederland de staatsschuld aflossen?

De overheid adviseert haar burgers zich niet te diep in de schulden te steken. Hoe zit het eigenlijk met de staat zelf, wil Miriam Leising uit Groningen weten. Er bestaat toch zoiets als de staatsschuld? Aan wie moet die worden terugbetaald? En hebben alle landen schulden, of kan dat niet?

Eerst de cijfers. De Nederlandse staatsschuld per juni 2008 bedraagt 223,2 miljard euro, ofwel 42,4 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Lijkt veel, maar Nederland voldoet ruimschoots aan de EU-norm die bepaalt dat de schuld niet meer dan 60 procent van het bbp mag zijn.

Aan rente over de staatschuld betaalt Nederland over 2008 naar verwachting bijna 10 miljard euro. Dat geld gaat naar de schuldeisers: institutionele beleggers (zoals pensioenfondsen en levensverzekeraars), centrale banken in andere landen, maar ook ‘gewone’ banken en particulieren.

Landen lenen dus niet alleen bij elkaar, maar bij allerlei partijen. Alle landen in de wereld kunnen daarom schulden hebben. „Sterker nog, alle landen hebben ook schulden”, aldus een woordvoerder van het ministerie van Financiën. Beleggingen in staatsschuld vormen voor beleggers een risicovrije belegging, omdat een staat bijna altijd blijft bestaan. „Staatspapier vormt daarom de basis van iedere gezonde beleggingsportefeuille”, aldus de woordvoerder.

Staatsschulden ontstaan vooral in tijden van oorlog, vertelt Henk Don, hoogleraar econometrie en economisch beleid aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Zo stamt de Nederlandse staatsschuld vooral uit de periode van de napoleontische oorlogen (1804-1815) tegen Frankrijk. De economie kreeg klappen en dus werd er veel geleend.

„Staatsschuld is op zich geen probleem, zolang de schuldenlast maar draagbaar is”, aldus Don. „ Vergeet niet dat er ook bezittingen tegenover staan, zoals infrastructuur.” Toch heeft het kabinet de ambitie om, mede vanwege de oplopende kosten van de vergrijzing, de rentelast te verminderen door de staatsschuld de komende jaren steeds verder af te bouwen. Kan even duren, maar zoals de campagne tegen rood staan luidt: ‘blijf positief’.

Wilmer Heck

Rectificatie / Gerectificeerd

correcties en aanvullingen

Staatsschuld

De Nederlandse staatsschuld stamt uit de tijd van de napoleontische oorlogen tegen Frankrijk (1804-1825), zoals staat in de aflevering Aan wie moet Nederland de staatsschuld aflossen? (30 juli, pagina 2) van de rubriek next question. De hoogte van de huidige schuld van de Nederlandse overheid (223,2 miljard euro per juni 2008 ) is vooral een erfenis uit de Tweede Wereldoorlog en het gevolg van grote financieringstekorten in de periode 1980-1990.