Renoveren? Nou nee, liever niet

nrc.next volgt het leven in de probleemwijk Kruiskamp in Amersfoort.

Het opknappen van de verpauperde flats boven de winkels wil maar niet lukken.

Het winkelcentrum van Kruiskamp is dorps, gemoedelijk en schoon. Op een zonnige ochtend keuren mannen er paprika’s en komkommers, in hoge bergen uitgestald voor de winkels. Een Afrikaan loopt voorbij met een plastic tasje van keurslager De Bruijn. Rob van lunchroom Tippel Inn serveert op zijn terras de eerste koppen koffie.

Het blokje flats boven de winkels valt uit de toon. Witte geveldelen en kozijnen zijn viezig, het boeibord is vermolmd en achter veel ramen is het niet zo netjes. Een man zonder hemd staat op het balkonnetje van een flat waar Te Huur op staat. Schuin onder hem hangt een Te Koop-bord.

De gemeente zou ook dit gebouw graag opgeknapt zien. Maar het is in particuliere handen. Het gebouw is verdeeld in zestien panden, en die weer in winkels en 32 wooneenheden. Ze hebben zo’n elf verschillende eigenaars. De meesten wonen er niet zelf, maar verhuren hun appartement, bijvoorbeeld aan studenten.

Armand van Zijp heeft een kapperszaak op de begane grond. Oorspronkelijk hoorde het bovenliggende appartement erbij. Dat heeft hij verkocht. Met de koper vormt hij een Vereniging van Eigenaren (VvE). Van Zijp heeft, net als keurslager De Bruijn, een band met het gebouw, maar veel andere eigenaars niet, zegt hij. „Mijn ouders zeiden ’s avonds na het werk: kom, we gaan schilderen. Maar op een gegeven moment ben je er niet meer met een beetje schilderwerk, dan heb je een grote renovatie nodig. Daar hebben mensen geen zin in.”

Drie jaar geleden besloot de gemeente het winkelcentrum op te knappen. Van Zijp en enkele andere eigenaars staken de koppen bij elkaar. Zij besloten iets te doen aan de open trappenhuizen aan de zijkant van hun gebouw, populair als gebruikersruimte van junks. De trappenhuizen werden afgesloten en bewoners kregen een belsysteem om op afstand de deur te kunnen opendoen. De gemeente droeg de helft van de kosten.

Daarna bleven de eigenaars in gesprek, althans een deel van hen. Er zijn er ook die je nooit ziet, zegt Heino Abrahams, projectmanager bij de gemeente. Sinds 2005 woont hij de tweemaandelijkse vergaderingen bij. Langzaam begonnen de eigenaars te voelen voor een grote renovatie, zeker nadat een door de gemeente betaalde architect een ontwerp had gemaakt.

„Het heeft een paar jaar nodig om te rijpen”, zegt Abrahams, die ervaring opdeed met particuliere woningverbetering in Rotterdam. „Dan krijgen ze het gevoel: mijn pand wordt meer waard. Dat is belangrijk. Als de financiële consequenties op tafel komen, moeten ze ‘ja’ zeggen.”

De renovatie gaat naar schatting 8,5 ton kosten. Toen Kruiskamp vorig jaar op de lijst van veertig probleemwijken kwam te staan, vroeg de gemeente minister Vogelaar (Wonen, Wijken en Integratie, PvdA) om een bijdrage van 5,5 ton. Maar Vogelaar bleek zelf geen geld te hebben. Bij de woningcorporaties kreeg Abrahams ook nul op het rekest. Het enige wat hij binnenhaalde, is twee ton van de provincie. Hij onderzoekt andere financieringsmogelijkheden.

Dan ligt er nog een taai probleem. De eigenaars van het blokje moeten samen een Vereniging van Eigenaren gaan vormen. Nu zijn er nog allemaal piepkleine VvE’tjes en kan één eigenaar de renovatie al saboteren door niet mee te doen. Dat accepteert geen enkele financier. De gemeente betaalt een notaris om alle eigenaars te laten meedoen aan een grote VvE.

Maar de notaris stuit nu al op weerstand, zegt Abrahams. „Het is ook lastig. De eigenaars moeten de zeggenschap over een deel van hun bezit opgeven.” De nieuwe VvE beslist bijvoorbeeld over het onderhoud van de buitenkant van het gebouw. Dat wordt wettelijk verplicht. „Je bent niet meer vrijblijvend eigenaar.”

Kapper Armand van Zijp: „Een aantal eigenaren ziet de noodzaak van een grote renovatie in. Maar de één zegt: ik heb drie maanden geleden nog wat gedaan. De ander: ik drie jaar geleden en het ziet er nog goed uit. Dan krijgen we een beleid van likken en plakken.”

Eerdere artikelen over de wijk op nrc.nl/kruiskamp