Probeersel mislukt? Volgende fragment nrc rocks dEUS

De voeten van de gastheer bungelden, die van zijn gast stonden ferm op de grond. Maar verder waren de verschillen tussen presentator Bas Heijne en Ronald Plasterk op het eerste gezicht niet al te groot. Zelfde leeftijd, beiden (oud)columnist, intellectueel en met een brede culturele interesse. De eerste aflevering in een nieuwe serie Zomergasten beloofde dan ook een boeiend gesprek met interessante fragmenten.

Plasterk toonde zich een enthousiast verteller, Heijne een bekwaam luisteraar. Het was een steekspel, maar een echt degengevecht werd het niet. Dat lag niet aan Heijne: die probeerde wel, maar de geïnterviewde moet natuurlijk ook willen toehappen. Aanleiding voor Heijne’s pogingen was Plasterks fragmentkeuze, die volgens Heijne verrassend veel ellende bevatte „voor iemand die er van buitenaf zo zorgeloos uitziet.” Daar moest dus iets achter zitten. Neem Plasterks keuze voor de film Betrayal van David Hugh Jones, over een vrouw die overspel pleegt met de beste vriend van haar echtgenoot. Heijne: „Een mooie film. Maar heeft uw keuze niet ook veel te maken met uzelf? Met uw eigen speelvelden, politiek en wetenschap, waarin menselijke relaties ook vaak onder druk staan?” Plasterk glimlachend: “Nee hoor. Ik wil mensen gewoon trakteren op iets leuks.”

Met dat ‘zagen’ ging Heijne rustig door. Subtiel, soms vilein, maar dikwijls zonder succes. Eens te meer bleek gisteravond dat Ronald Plasterk nu eenmaal niet het type is dat zich op de nationale televisie tot een diepe psychoanalyse over zichzelf laat verleiden. Het geeft niet, dat is het handige van Zomergasten. Proefballonnetje geknapt? Probeersel mislukt? Volgende fragment.

Zo zagen we bijvoorbeeld een indrukwekkend fragment uit de documentaire Jimmy Rosenberg van Jeroen Berkvens. Met Rosenberg, nu 28, als gevierd zigeunermuzikant die de gevangenis mag verlaten. De gitaarvirtuoos speelt fenomenaal, maar is verslaafd en psychisch in de war. Over de oorzaak van zijn problemen laat de documentaire raden. Al blijkt zijn vader een wel erg belangrijke rol te spelen. Zijn opgenomen zoon wil hij, ten einde raad, niet meer spreken. Want: „Als ze geen nee tegen drugs kunnen zeggen zijn ze voor mij minder dan een vrouw.”

Zijn bètakant liet Plasterk – waarschijnlijk bewust – gisteravond wat onderbelicht. Heel even maar liet hij zich gaan, met zijn keuze voor een fragment uit de film The Race for the double, over de ontdekking van de dubbele helix. Plasterk legde de verbindingen tussen A, T en C in het DNA met veel enthousiasme uit. Maar toen hij over waterstofgroepen en het humane genoom begon, was ook Heijne niet meer van de partij.

Een overigens heel ander soort interviewtechniek gebruikte Mart Smeets gistermiddag, tijdens de slotetappe naar de Champs-Élysées. Tafelgast: ex-wielrenner Michael Boogerd. Setting: Mart Smeets in kostuum zonder sokken om één uur ’s middags aan de rode wijn. Onderwerp: alles waar Mart zich over opwindt. „Het is toch merkwaardig hoe de Tour met zijn oude wielerhelden omgaat, heb jij dat niet, Michael? En Thomas Dekker, die is toch volstrekt ongelukkig bij zijn ploeg, niet? Michael? Je durft het niet te zeggen hè, je zit in een spagaat hè, Michael? Vind je ook niet dat de wielersport verschrikkelijk verziekt is door de doping? Michael?”

Met de laatste etappe kwam gistermiddag ook een einde aan de 1.264 anekdotes en heldenverhalen. Lang heb ik me afgevraagd waarom ze die laatste, traditioneel oersaaie etappe nog uitzenden. De winnaar is immers al bekend, de kaarten zijn geschud. Maar gistermiddag begreep ik de schoonheid ervan. Nog één keer die diepe, indringende verslaggeversstem van Maarten Ducrot, gecombineerd met het zacht helikoptergeluid en het gejoel van toeschouwers ver weg. Vier uur lang. Je rommelt wat in de koelkast, de gordijnen gesloten. Het brengt je in een soort trance. En voor je het weet heb je je teennagels geknipt, de administratie uitgezocht, de planten water gegeven en is, in het beste geval, de afwas gedaan.