Ode aan het open, schone water van de Maas

Vroeger was het normaal, zwemmen in de Maas. Nu moest een clubje fanatieke zwemmers hevig lobbyen voordat het was toegestaan. Gisteren was het zover.

Een uur later dan gepland, maar uiteindelijk mocht hij dan toch te water. Samen met twaalf andere zwemfanaten. Als een kind zo blij sprong Erik van Loon gistermorgen om half twaalf pal onder de Erasmusbrug vanaf een plezierboot in de Nieuwe Maas. Voor het eerste officiële Rondje Noordereiland, zoals de 36-jarige organisator de zwemtocht rondom het Rotterdamse eiland had gedoopt.

Maandenlang had hij strijd geleverd met, zoals hij ze zelf noemt, „tegenspartelende ambtenaren” in de stad. Die hebben de slogan Rotterdam Durft! hoog in het vaandel staan. Maar dat, zo constateerde Van Loon dit voorjaar, blijkt „een goedkoop verkooppraatje van de marketingafdeling”. In plaats van medewerking stuitte de kunstenaar vooral op tegenwerking. Zijn medestanders en hij moesten hun liefde voor het open water maar elders belijden, luidde de boodschap.

Vooral het Havenbedrijf lag dwars. „In onze beleving is de Maas niet bedoeld voor zwempartijtjes”, zei een woordvoerder van een van Rotterdams meest invloedrijke bedrijven. Zwemmen in de Nieuwe Maas is niet voor niets verboden, benadrukte hij, vooral vanwege de verraderlijke stroming. „Het lijkt me ook niet erg gezond. Zo’n wedstrijd zou ook de scheepvaart kunnen hinderen.”

En kom in havenstad Rotterdam niet aan de binnenvaart. Die is heilig. Vorig weekeinde nog moesten de schepen pas op de plaats maken. Stuntvliegers van de Red Bull Air Race hadden bezit genomen van de af- en aanvaarroute van Europa’s grootste haven. Komende maand is er de Bavaria City Racing: Formule 1-wagens rijden dan door de straten van de stad. Die evenementen leveren de stad geld en publiciteit op. Maar gold dat ook voor een kleinschalig ‘rondje’ van circa drie kilometer?

Van Loon nam echter geen genoegen met een ‘nee’. Hij zamelde ruim tweeduizend handtekeningen in en wist lokale politici langzaam maar zeker voor zich te winnen. Met een klein maar fanatiek clubje medestanders meldde hij zich twee maanden geleden in het stadhuis. „Wel goedkeuring verlenen aan rondscheurende Formule 1-wagens en vliegtuigjes, en mij een beetje dwarsbomen met een milieuvriendelijk evenement, dat pik ik niet”, was de teneur.

Van Loon zei bovendien niet te begrijpen waarom de Nieuwe Maas het exclusieve domein is van de beroeps- en pleziervaart. Decennialang fungeerde de waterweg die Rotterdam in tweeën snijdt als pleisterplaats van zwemtoeristen. Velen deden hier hun eerste zwemervaringen op in een drijvend bassin met rivierwater, totdat halverwege de vorige eeuw de overdekte zwembaden hun intrede deden. Anno 2008 is het water weer zo schoon dat ooit bedreigde soorten als de zalm en de rivierkreeft weer worden gesignaleerd.

Om dat te vieren moest een ode aan de rivier worden gebracht, oordeelde Van Loon, en dus bedacht hij het Rondje Noordereiland. Daarmee kon Rotterdam zichzelf bovendien op de kaart zetten, naar het voorbeeld van New York met zijn jaarlijkse ‘rondje Manhattan’. „En concrete invulling geven aan de grootse milieuambities”, aldus Van Loon.

Zelf ‘rondde’ hij het Noordereiland al in september. Illegaal, maar wie zat hij in de weg? „Als ik nu van de ene naar de andere oever zou zwemmen, maar dat is niet het geval.” Toch zag de havenmeester zich meer dan eens gedwongen hem uit het water te laten vissen. Zijn hardleerse houding leverde Van Loon de bijnaam Dwaas van de Maas op.

Gisteren mocht hij pas te water nadat hij een veiligheidsplan had opgesteld en eigenhandig dranghekken op de kade had geplaatst. Van een wedstrijd bleek overigens geen sprake. Vanuit het water zwaaiden de deelnemers naar familieleden, die vrolijk terugzwaaiden. Karin Stein (36) ontving uiteindelijk de bokaal die Van Loon hoogstpersoonlijk had ontworpen: de Rie Mastenbroek Trofee. Vernoemd naar de legendarische zwemster uit Rotterdam, die in 1936 vier medailles won bij de Olympische Spelen van Berlijn.

PvdA-raadslid Ronald Motta had de mooiste prijs in petto. Als het aan de vertegenwoordiger van Rotterdams grootste coalitiepartij ligt, heeft de Air Race geen toekomst meer, maar het Rondje Noordereiland wél. „Menselijke inspanningen spreken meer tot de verbeelding dan vliegtuigjes die door plastic schermen aan het oog van gewone Rotterdammers worden onttrokken”, zei hij.

Een vreugdesprong kan Van Loon volgend jaar maken vanaf de oude treinbrug boven de Koningshaven, De Hef. Een raadsmeerderheid is voor uitbreiding van zijn Rondje met een duikwedstrijd vanaf een van de twee torens, beide ruim zestig meter hoog.