Ivan Vasiliev verbluft publiek met sprongen

Dans Bolsjoi Ballet met Spartacus. Gezien: 27 juli, Carré Amsterdam. Inl: www.bolshoi.ru

Dit weekend knetterde de lucht in Theater Carré van de spanning. Ivan Vasiliev, beginnend solist van het Bolsjoi Ballet, maakte zijn roldebuut als Spartacus en werd, negentien jaar oud, de jongste titelrolvertolker ooit in Joeri Grigorovitsj’ ballet uit 1968. En de meest spectaculaire: zo sensationeel is Vasilievs Spartacus dat zelfs doorgewinterde balletkenners zich regelmatig moeten knijpen om te controleren of die ongekend explosieve solo’s wel echt zijn en niet voortkomen uit hun eigen, op hol geslagen fantasie.

Het is nauwelijks te geloven hoe compleet Vasiliev al overkomt, terwijl hij als danser in feite nog ‘in de groei’ is. De rol van Spartacus, die de slavenopstand tegen de Romeinse veldheer Crassus leidt, vraagt om een rijpe vertolking, liefst door een danser die ook door zijn postuur gezag uitstraalt. Vasiliev is piepjong en vrij klein, maar dat zal weinigen zijn opgevallen. Met zijn krachtige expressie eist hij alle aandacht op, hij hypnotiseert met wervelende draaicombinaties en laat de toeschouwer verbluft achter na wéér een sprongcombinatie waarin extra, zelden vertoonde complicaties moeiteloos worden opgenomen in een doorvloeiende bewegingsstroom. Techniek, stijl, uitstraling – alles is er al en het kan alleen nog maar beter worden. Ivan Vasilievs naam kan worden toegevoegd aan het relatief korte lijstje namen van grote, mannelijke balletsterren.

Geïnspireerd door Vasilievs opwindende optreden dansen de soldaten, slaven, courtisanes en herderinnetjes in deze Bolsjoi-choreografie alsof hun leven er écht van afhangt. Aram Katsjatoerians muziek ondersteunt die uitbarstingen van energie en verleent ook de liefdesduetten van Spartacus en zijn geliefde Phrygia (Nina Kaptsova) een indringende, dramatische intensiteit. Mede daardoor overstijgen de spectaculaire, hoge lifts – typerend voor de Sovjet-balletstijl – het niveau van pure acrobatiek. Schijnbaar gewichtloos en ervaren is Kaptsova een uitstekende partner voor Vasiliev.

Vladimir Neporozhny (Crassus) lijkt de decadentie van zijn personage wat al te letterlijk op te vatten. Jammer, want juist zo’n sterke Spartacus kan wel een venijnige opponent gebruiken. Gelukkig is Crassus’ favoriete courtisane Aegina (Nadezda Gratsjeva) uit steviger hout gesneden. Trefzeker etaleert zij haar verleidelijke fysieke kwaliteiten in zuivere variaties, waaronder een suggestieve ‘paaldans’ met een versierde herdersstaf die uitmondt in een niet mis te verstane climax. Maar alle bombast en melodrama ten spijt is Grigorovitsj’ ballet een voorbeeldig geregisseerde creatie vol choreografische vindingen die veertig jaar na dato nog steeds imponeren. Dit ballet van het hoogste niveau smaakt naar meer en het is te hopen dat het Nederlandse publiek niet opnieuw 22 jaar hoeft te wachten op een voorstelling van het Bolsjoi Ballet.