Zwerfkeien mompelen, Sally hangt aan oogballon

Op een landgoed in Steenwijk maakt beeldend kunstenaar Dick Tuinder de film ‘Winterland’, een sprookjesachtige roadmovie met zijn alter-ego Sally Dewinter.

Ergens op het Overijsselse landgoed De Eese ligt Winterland verscholen. Een wereld zo wonderlijk dat Alice er alleen maar van kan dromen. Dus vergeet Alice. Hier is Sally. Sally Dewinter.

Sally is de schepping van beeldend kunstenaar, schrijver en filmmaker Dick Tuinder (1963). Ze speelt in strips op internet, in de tekenfilm The Garden of Nothing (2007) en in de korte film Most Things Never Happen (2005) waarin ze terechtkomt op het achtertoneel van de werkelijkheid. In het sprookjesachtige Winterland maakt zij met actrice Tara Elders (die zichzelf speelt) een reis naar Winterland, en komt tijdens die reis in allerlei vreemde werelden terecht.

Op de wonderbaarlijke set die Tuinder in Steenwijk heeft gebouwd, maakt iedereen zich deze vrijdagmiddag klaar voor een van de laatste scènes in de film. Tuinder: „Sally vraagt na al haar omzwervingen aan Old Rock Mo hoe ze de weg terug naar huis kan vinden. Die vertelt haar dan dat je soms niet te ver vooruit moet willen kijken. Als je naar beneden kijkt, vormen de stenen op de grond vanzelf een pad.’’ Daarna zweeft ze weg op een oog-ballon. De 13-jarige Kiriko Mechanicus, die Sally speelt, is helemaal opgewonden bij het vooruitzicht om daar straks voor een groot groen scherm op te mogen schommelen, waarop later in de montage digitaal allerlei beeldeffecten worden geprojecteerd. Kleine correctie trouwens: Kiriko speelt Sally niet, ze ís Sally. Zo praat zo ook over haar: „Sally heb ik zeven jaar geleden leren kennen en toen Dick vertelde dat hij deze film ging maken heb ik hem gezegd dat ik Sally wel wilde zijn.’’

Het gemak waarmee we de werkelijkheid voor waar aannemen, haalt Tuinder graag onderuit. „Alles is echt. Of alles is onecht. Dat hoort wel bij de dingen die me bezighouden’’, zegt hij tijdens de lunchpauze. Het wordt zijn eerste lange speelfilm: „Het wordt een mix van live action, animatie, „film-in-een-film, en film-over-film. De film is een eerbetoon aan Sally Dewinter. Dankzij Most Things Never Happen heeft ze vrij veel fans op internet. In Winterland maakt ze samen met Tara Elders (de film wordt ook een eerbetoon aan haar) een reis door verschillende virtuele -, echte - en fantasiewerelden en langs alle mogelijke manieren om daar verhalen over te vertellen. Het zijn werkelijkheden die maar een paar seconden naast elkaar liggen.”

Most Things Never Happen is tot nu toe het werk waarin alle interesses en talenten van Dick Tuinder het beste samenkomen: beeld, geluid, tekeningen, vraagtekens, filosofie, de lege ruimte, verbeelding, en dat alles op een manier die net als Sally „licht en diep tegelijkertijd is.” Voor Winterland kreeg Tuinder een bescheiden 300.000 euro. Daarvan bouwde hij een set met vele werkelijkheden. De tot studio omgetoverde schuur herbergt maquettes van verre planeten, een 19e-eeuws luchtschip, een bordkartonnen atelier. Verderop liggen achteloos tegen de wand gekwakte grasmatten, boomstronken die de neiging hebben weg te lopen, en een verzameling zwerfkeien, die een beetje zachtjes in zichzelf liggen te praten. Althans, dat zullen ze in de film doen. Tuinder: „Ik vind het verfrissend om al die filosofische vragen waarmee ik mijn personages opzadel, eens vanuit het perspectief van die stenen te bekijken.”

Om nóg een laag werkelijkheid aan de film toe te voegen, loopt collega-filmer Aryan Kaganof op de set rond om een making-of- documentaire over Winterland te maken. Tuinder: „Op de dvd moet de film in nog meer lagen open te vouwen zijn.’’ Waarom er steeds meer films worden gemaakt die zich moeiteloos van de ene parallelle wereld naar de andere bewegen, weet hij niet. „Er is geen scheiding meer tussen interieur en exterieur, tussen privé en publiek. Dat was tien jaar geleden nog niet zo extreem. Als je nu naar buiten gaat doe je de oordopjes van je iPod in om toch weer binnen te zijn. Die werkelijkheden lopen natuurlijk en snel in elkaar over.’’

Meer over Sally en Winterland: www.sallydewinter.com, www.dicktuinder.com. en op de fansite www.freewebs.com/sallydewinter. Filmpjes over Sally op Youtube.