Razendsnel, hitsig en iets geknepen

De gisteren overleden saxofonist Johnny Griffin was de snelste. Hij speelde met Monk en Coltrane, en woonde in de Krimpenerwaard.

De gisteren in Frankrijk overleden jazzsaxofonist Johnny Griffin werd ‘Little Giant’ genoemd, een verwijzing naar zijn kleine gestalte. Maar hij was ook de ‘fastest gun in town’ omdat hij sneller speelde dan iedereen.

Griffin werd geboren in Chicago waar hij muziekles kreeg op de befaamde Du Sable High School. In zijn tienerjaren speelde hij in de big band van Lionel Hampton maar zijn naam vestigde hij met A Blowing Session uit 1957 in het gezelschap van onder andere saxofonist John Coltrane en drummer Art Blakey.

In Blakeys band The Jazz Messengers, en in het kwartet van pianist Thelonious Monk werkte hij verder aan het ontwikkelen van zijn stijl die behalve door razendsnelle notenreeksen herkenbaar was door een beetje geknepen, hitsige toon. Dat het opgewonden standje Griffin en de laconieke Monk zo goed accordeerden was en is nog steeds opmerkelijk. Vervolgens leidde hij een kwintet met collega-saxofonist Eddie ‘Lockjaw’ Davis, in het genre niet subtiel en lekker vet.

Gevlucht voor gezinsproblemen en de belastingman, kwam hij in Parijs - en uiteindelijk in Bergambacht terecht; een dorp in de Krimpenerwaard. Hij trad op met Pim Jacobs en Han Bennink, maakte met Ruud Jacobs en Wim Overgaauw een plaat in Polen, en jaren later voor het Nederlandse label Timeless ook een met pianist Rein de Graaff. Griffin werd zo Nederlands dat hij in 1978 werd opgenomen in het bij Het Spectrum verschenen Handboek voor de Nederlandse Jazzwereld.

Natuurlijk speelde hij ook in de rest van Europa, vooral in Frankrijk, waar hij na Bergambacht een bestaan opbouwde als hereboer. Als het uitkwam ging hij even terug naar de VS, waar hij bijvoorbeeld de plaat The Return of the Griffin opnam. Maar Europa bleef trekken. Zo trad hij op zijn 71e twee keer op in Amsterdam, eerst in het BIMhuis met Von Freeman, daarna in het kader van een ‘tenor battle’ met Joe Lovano en James Carter in het Concertgebouw. In beide gevallen kwam Griffin zwak voor de dag doordat zijn voortdurende pre-occupatie met snelheid nu ten koste ging van de toon. De kleine Griffin was een vechtersbaas die dan ook in het harnas stierf. Maandag gaf hij in Frankrijk nog een concert en voor gisteravond stond er ook een gepland.