De schandpaal en de schaamlap

Hoe zou het met de bruiloft van de zus van de vriendin van een van de verdachten in het Optiver-schandaal zijn afgelopen? Is ze inderdaad getrouwd? En, de hamvraag: werd het een dubbele bruiloft, samen met haar zus?

Feit dat letterlijk iedereen in de hele wereld überhaupt weet dat de zus van de vriendin van een van medewerkers van het van koersmanipulatie verdachte Amsterdamse handelshuis trouwplannen had, is te danken aan beurstoezichthouder Commodity Futures Trading Commission (CFTC). De CFTC stuitte in maart 2007 op een aantal verdachte telefoontjes van medewerkers van Optiver uit Amsterdam naar New York. Zij waren bezig de oliekoersen te manipuleren door vlak voor het sluiten van de beurs grote posities in te nemen die speculeerden op koersschommelingen. En dat is verboden.

De CFTC maakte de zaak deze week openbaar. En als Amerikanen een zaak openbaar maken, dan bedoelen ze ook echt openbaar. Op de website van de CFTC staan naast de aanklacht ook enkele geluidsbestanden van de bewuste telefoontjes. Tijdens een van de acht gesprekken spreken twee bij name genoemde medewerkers over de bewuste bruiloft, en over de mogelijke bruiloft van een van de twee medewerkers.

Volstrekt irrelevant voor de zaak zelf, zult u zeggen. Helemaal waar, maar om te voorkomen dat de CFTC later het verwijt krijgt te hebben geknipt en geplakt in de geluidsband, wordt zonder pardon het hele gesprek online gegooid. Schending van de privacy? Hadden ze de boel maar niet moeten flessen. Dat de rechter zich nog over de zaak moet uitspreken en dat iemand tot die tijd verdachte is in plaats van dader, is voor de Amerikanen geen reden terughoudend te zijn. Aan de schandpaal ermee!

Hoe anders reageert de Nederlandse toezichthouder AFM op exact dezelfde zaak. Optiver Holding is gevestigd in Amsterdam en daarmee is het voor de de Nederlandse belegger die via Optiver (wil) handelen relevant om precies te weten wat er aan de hand is.

Desgevraagd verschuilt de woordvoerder van de AFM zich achter het formele en dus correcte standpunt dat over individuele bedrijven geen uitspraken gedaan worden. De bezwering dat er „altijd goed gekeken wordt naar bedrijven als er zoiets speelt” is het maximaal haalbare.

De opstelling van de AFM is exemplarisch voor het toezicht in Nederland. De wetgever staat de schandpaalbenadering zoals in de VS domweg niet toe vanwege privacy-overwegingen. Het resultaat is dat de toezichthouder hier vaker als schaamlap overkomt.

De vraag is wat beter werkt. In de zaak rond Optiver hebben de strenge Amerikaanse regels in elk geval niet preventief gewerkt.

Egbert Kalse