Bloedpil kan het maagdenvlies vervangen

Veel moslims geloven in het bestaan van het maagdenvlies. Echtgenoten zijn bij de eerste coïtus vaak doodsbang dat er geen bloed vloeit. „Ik wil mijn ouders niet teleurstellen.”

Wat is waar? 1. Wie in het halfdonker leest, bederft zijn ogen. 2. Wie geen jas aantrekt, wordt verkouden. 3. Als een meisje voor de eerste keer met iemand naar bed gaat, scheurt het maagdenvlies en daardoor bloedt ze.

Alle drie de stellingen kloppen niet. Maar voor velen is het de onbetwiste waarheid. Het zijn vooral moslims die onvoorwaardelijk in mythe nummer 3 geloven, die van het maagdenvlies.

En dus legt Ineke van Seumeren, gynaecoloog in het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMCU), het steeds opnieuw uit: het maagdenvlies is geen vlies, het is een soepel weefselrandje net bij de ingang van de vagina. Bij de eerste keer gemeenschap kán er wat bloed vloeien, maar het hoeft niet. Dat gebeurt ongeveer bij de helft van de meisjes. Het zegt dus niets over de maagdelijkheid.

Vertel dat de moeder van de bruid. Of de bruidegom. Die willen bloed zien. In de huwelijksnacht kan alleen bloed de maagdelijkheid van de bruid bewijzen. Dat is belangrijk, want als dat niet het geval is, is de eer van de familie aangetast en mag de bruidegom de bruid naar haar ouders terugsturen. En dus geeft moeder haar dochter een lapje mee en wacht voor de deur om het bewijs in ontvangst te nemen.

Het geloof in het maagdenvlies is in veel moslimfamilies onaangetast, al zal er in veel gevallen geen schoonmoeder meer voor de deur staan. Hulya Uslu, docente geschiedenis op een middelbare school in Utrecht met veel Marokkaanse en Turkse leerlingen, schat op basis van gesprekken in de klas dat 90 procent met de mythe van het maagdenvlies opgroeit.

Ineke van Seumeren krijgt veel moslima’s op haar spreekuur die om een maagdenvlieshersteloperatie vragen. Ook hoogopgeleide vrouwen met een goede baan. „Als ik dan uitleg hoe het zit, zeggen ze: oké, dat geloof ik graag, maar ik kan mijn ouders niet teleurstellen. Ik ben elke keer toch weer geschokt. Het is een nederigheid die ik in Nederland niet vind passen.”

Voor deze meisjes heeft Van Seumeren een oplossing: de bloedpil, ontwikkeld door de apotheek van het UMCU. Het is een soort zetpil voor in de vagina. Een half uur later wordt rode, slijmerige substantie afgescheiden, die er volgens Van Seumeren „net echt” uitziet. Het is een trucje en houdt de mythe in stand, maar het is te verkiezen boven een operatie, vindt ze.

Opereren doet Van Seumeren zo min mogelijk. Dat komt overeen met het officiële standpunt van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG): „Een hymenhersteloperatie [hymen is maagdenvlies, red.] moet niet uitgevoerd worden, tenzij na counseling geen andere mogelijkheid een oplossing biedt.” Het is niet bekend hoeveel maagdenvlieshersteloperaties jaarlijks toch worden uitgevoerd, laat de NVOG weten.

Van Seumeren opereert alleen als het om een noodgeval gaat. Zoals bij het Afghaanse meisje dat in Nederland met haar ouders in een asielzoekerscentrum woonde. Ze had een Afghaans vriendje gehad. Haar vader wilde haar maagdelijkheid laten controleren door een Iraanse arts in Duitsland. Het meisje was volkomen in paniek. Van Seumeren: „Terwijl een arts dat dus helemaal niet kán checken, omdat ontmaagding niet te zien is.” Om het meisje gerust te stellen heeft van Seumeren in dat geval wat wondrandjes gemaakt en aan elkaar genaaid met snel oplosbaar hechtmateriaal. Ze wilde dolgraag weten wat de Iraanse arts ervan zou vinden en vroeg het meisje haar te bellen. Dat deed ze twee weken later. De Iraanse arts had haar bekeken en gezegd dat het goed was. Van Seumeren lacht.

De mythe van het maagdenvlies heeft niets te maken met religie, het is cultuur, zegt arts-assistente gynaecologie Ouijdane Hamdine (26), die samenwerkt met Ineke van Seumeren. „In de Koran staat dat je geen seks mag hebben voor het huwelijk, er staat niets over bloeden. Het verbod op seks voor het huwelijk geldt voor zowel mannen als vrouwen, maar ik heb nog nooit van een islamitische vrouw gehoord die wilde dat de bruidegom zijn maagdelijkheid zou bewijzen.” Feitelijk houden alleen vrouwen zich aan dat gebod, of ze willen net doen alsof.

We moeten haar niet verkeerd begrijpen, benadrukt Ouijdane Hamdine, ze bedoelt niet dat iedereen maar met iedereen in bed moet duiken, omdat maagdelijkheid toch niet te bewijzen valt. Maar ze vindt het de verantwoordelijkheid van de persoon zelf, of dat nou een man is of een vrouw. Het is gek, vindt Hamdine, dat vrouwen hun maagdelijkheid moeten bewijzen aan hun man en zijn familie. „Je hoeft maar aan één persoon verantwoordelijkheid af te leggen en dat is aan God. Als partners ben je beiden gelijk. De man moet zijn vrouw geloven. Als hij dat niet kan, lijkt me dat niet de ideale start van een relatie.”

Ouijdane Hamdine ziet de bloedpil als een overgangsfase. Culturele gebruiken verander je niet zomaar, denkt ze. Dat merkte ze toen ze haar moeder de feiten over het maagdenvlies probeerde uit te leggen. In de stad in Tunesië waar zij opgroeide, werden na de huwelijksnacht de bebloede lakens buiten gehangen. Haar moeder kon de uitleg van haar dochter maar nauwelijks geloven.

Door het sterke geloof in bloedverlies bij de eerste coïtus zijn vrouwen, maar ook de mannen, vaak doodsbang, zegt Ineke van Seumeren. „En mannen hebben het idee dat ze ergens doorheen moeten rammen. Je kunt je voorstellen dat het zo niet zo’n prettige aangelegenheid wordt.” Als moslimmeisjes gaan trouwen, zegt Hulya Uslu, krijgen ze te maken met seksualiteit. Terwijl ze er tot die tijd niet aan mochten dénken, laat staan iets mee doen. „Dat levert vaak problemen op.”

De oplossing is voorlichting. De Rutgers Nisso Groep heeft een expliciete folder gemaakt: Feiten en fabels over het maagdenvlies. Het Rotterdamse PvdA-raadslid Ines Balkema probeert 40.000 handtekeningen te verzamelen voor een burgerinitiatief, waarna de Tweede Kamer zich over de mythe van het maagdenvlies moet uitspreken. Om de handtekeningen te verkrijgen staat ze op markten en braderieën, liefst in wijken met veel allochtonen. Ze gaat met het winkelend publiek in discussie. Vooral Marokkaanse jongens vertellen dat ze zeker weten dat het maagdenvlies bestaat en dat het de vaginaopening volledig afsluit, zegt ze. „Ik vraag dan: ‘Hoe komt het menstruatiebloed naar buiten?’ Dan lachen ze wat.”

Balkema hoopt dat allochtonen met aanzien zich zullen uitspreken. Zoals imams of politici. Zeki Baran, eveneens raadslid voor de PvdA in Rotterdam en van Turkse afkomst, is een van de weinigen. Toen hij met zijn vrouw trouwde, geloofde hij heilig in het maagdenvlies. Verstoting zou sowieso niet aan de orde zijn geweest, zegt hij. „Ik was gek op mijn vrouw. Als er geen bloed had gevloeid, had ik wel ergens anders wat bloed vandaan gehaald.” Maar hij weet dat verstoting voorkomt. Toen hij van Ines Balkema hoorde hoe het precies zat, vond hij dat hij iets moest zeggen: „Veel mensen zijn slachtoffer van die gekkigheid. Als politicus ben je een rolmodel. Als ik niets zeg, wie dan wel?”