2 Rechters kunnen juist geen `eigen vlees` keuren

Deze krant steunde voorzichtig het voorstel van Minister Hirsch Ballin `verruiming mogelijkheid heropening rechtzaken`, met de kritische aantekening dat de gekozen weg de rechtelijke macht geen `lerende organisatie` maakt. Er is, dunkt mij, meer op het voorstel aan te merken.

In ons rechtsysteem wordt bij `hoger beroep` een zaak door andere rechters opnieuw bekeken. Dat is ook het geval in laatste instantie, bij de Hoge Raad. Waarom zou de afweging van een verzoek tot `herziening` dan wel de verantwoordelijkheid van dezelfde personen moeten zijn? Dat past niet bij de overige logica.

Ten tweede: In het voorstel wordt de stem van leken, dat zijn voor de minister niet-juristen, buiten de deur gehouden. Maar in een aantal spraakmakende gevallen, die in de afgelopen tijd het systeem in opspraak brachten, lag de fout niet in hoofdzaak bij de juridische behandeling. Er is een systeemfout. Juristen zijn niet competent bij technische aspecten van sommige cruciale bewijzen. Wij zagen blunders door de inschakeling van ondeskundige `deskundigen` en door verkeerd begrip van technische expertises. Juist als bewijsmiddelen uit de exacte wetenschappen een hoofdrol spelen, mag bèta-inzicht niet buiten spel blijven. De instantie, die beslist over herziening van `afgesloten` rechtzaken, zou die competentie daarom uitdrukkelijk wel moeten hebben. Die zou dus niet alleen uit leken op het gebied van de exacte wetenschappen (juristen) mogen bestaan.

Een euvel dat het voorstel ook niet adresseert, betreft de interne mobiliteit van functionarissen in de staande en zittende magistratuur. Regelmatig fungeren in het beoogde, onafhankelijke, hoger beroep personen die al in eerdere instantie bij de zaak waren betrokken en die (mede-)verantwoordelijk waren voor het toen gevelde vonnis. Zij zijn inmiddels naar een hogere functie bevorderd. In feite vragen we hen dan op hun nieuwe post toe te geven dat ze vroeger fouten hebben gemaakt. Dat is voor de meeste mensen te veel gevraagd. Niet alleen verdachten gaan dan twijfelen aan de onafhankelijkheid.