1 Rechters kunnen juist geen `eigen vlees` keuren

In NRC Handelsblad van 16 juli over de nieuwe herzieningsprocedure wordt gesteld dat minister Hirsch Ballin ”op zichzelf” een juiste keuze heeft gemaakt door geen onafhankelijke herzieningscommissie in te stellen. Immers ”de rechterlijke macht bewijst iedere dag dat het eigen werk kan herzien”.

De afgelopen vier jaar heb ik in de zaak Lucia de B. van nabij mogen ervaren hoe rechters hun eigen vlees keuren. Een reden om juist ernstige twijfel te hebben of het rechtelijke systeem wel in staat is eigen feilen op te sporen en te corrigeren.

Vanaf juli 2004 wisten enkele mensen binnen die rechterlijke macht dat de bewijsvoering tegen Lucia gebaseerd was op ”collaborative medical story telling”. Toen de Hoge Raad het cassatieverzoek behandelde waren de `contrabewijzen` al publiekelijk bekend. Toch heeft de Hoge Raad zich in februari 2006 nog expliciet uitgesproken tegen het opnieuw beoordelen van de wijze van bewijsvoering. Men wilde een einde aan het gemor, was dat zogezegd ”spuugzat”. Ruim twee jaar en een beroerte later kwam Lucia voorlopig vrij. Dezelfde Hoge Raad gaat nu haar zaak weer bezien. Psychologisch gezien moet dat alleen al de nodige frictie geven.

Juristen beschouwen het rechtsysteem niet als een collectief democratisch instituut maar als hun persoonlijk goed. `Externen` die hulp bieden bij de waarheidsvinding worden a-priori gediskwalificeerd als `partijdig`. Het OM wil `eigen` deskundigen opleiden en registreren. Daarmee houdt men de groep select, maar dat kan ten koste gaan van de onafhankelijkheid, wetenschappelijke kennis en diversiteit.

Het is niet te danken aan het `zelfreinigend` vermogen van het OM dat ernstige dwalingen boven tafel zijn gekomen. Het zijn `die externen` die óndanks alle tegenwerking vanuit het systeem de juridische ogen een beetje hebben geopend. Bij het binnenskamers houden van een herzieningsprocedure kunnen die ogen weer te gemakkelijk gesloten worden.