Strenge rechter, bruggenbouwer

VN-secretaris-generaal Ban heeft de Zuid-Afrikaanse Navi Pillay voorgedragen als Hoge Commissaris voor de Mensenrechten.

De nieuwe Hoge Commissaris voor de Mensenrechten, de Zuid-Afrikaanse Navanethem Pillay, heeft in haar ruim veertigjarige juridische loopbaan niet alleen de reputatie opgebouwd van een strenge, maar rechtvaardige rechter. Zij wordt ook geprezen om haar diplomatieke vaardigheden, als bruggenbouwer.

Mensenrechtenorganisaties hopen echter dat zij in haar nieuwe functie niet té diplomatiek zal optreden. Zij vrezen dat Pillay (67) minder uitgesproken zal zijn dan haar voorganger Louise Arbour, die om privéredenen geen tweede termijn ambieert. De Hoge Commissaris moet ervoor zorgen dat ook de zeer machtige regeringen – inclusief de Verenigde Staten – naar haar luisteren, merkte Human Rights Watch-directeur Kenneth Roth gisteren op.

Pillays vertrek als rechter bij de beroepskamer van het Internationale Strafhof is een groot verlies voor het hof in Den Haag. De aan Harvard opgeleide juriste, van Indiase Tamil-afkomst, verdedigde in Zuid-Afrika anti-apartheidsactivisten en bepleitte met succes het recht van Nelson Mandela op een advocaat, tijdens zijn gevangenschap op Robbeneiland. In 1995 werd ze de eerste niet-blanke vrouwelijke rechter bij het Zuid-Afrikaanse Gerechtshof.

In hetzelfde jaar werd ze benoemd bij het Rwanda-tribunaal, waar ze een van de drie rechters was die de Hutu-burgemeester Jean-Paul Akayesu veroordeelde voor genocide. Het was de eerste genocideveroordeling door een internationaal hof. Die zaak leverde de belangrijke jurisprudentie op dat verkrachting een misdaad tegen de menselijkheid is en, wanneer ingezet om een bevolkingsgroep uit te roeien, als genocide geldt.

De VS hebben hun bezwaar tegen Pillay, die volgens hen een te liberaal standpunt over abortus inneemt, ingetrokken.