De rots van Kampen

De loopbaan van Jaap Stam, die morgenavond feestelijk wordt uitgezwaaid door sterren uit binnen- en buitenland, kende een merkwaardige start. Tot zijn twintigste speelde hij bij de amateurs van DOS Kampen. En naar het schijnt niet altijd in het eerste team. Vreemd voor iemand die korte tijd later een van ’s werelds beste verdedigers zou worden genoemd. In Kampen werd hij gescout door FC Zwolle, geen voetbalbolwerk van heb ik jou daar. Co Adriaanse vond hem een matige voetballer. In een rapport noemde hij Stam een back die als een briesend paard naar voren holt. Behalve Adriaanse hebben ook andere coaches het talent van Stam jarenlang onderschat. Zo moeilijk is het blijkbaar om bij een jonge speler iets te zien wat zich nog niet nadrukkelijk openbaart.

Via Cambuur, Willem II en PSV klom Stam in de jaren negentig op naar Manchester United. Daar leek hij zijn hoogtepunt te bereiken. In Oranje, maar ook in het rode shirt van United stopte ‘De rots van Kampen’ de allerbeste spitsen af. Met eigenschappen die je in Nederland weinig aantreft – concentratie, volledige toewijding en hardheid – werd hij drie keer achtereen kampioen van Engeland en won hij de Champions League. In Manchester drukten ze de Dutch Destroyer tegen de borst. En toen gebeurde het. De manager van United zorgde er in de zomer van 2001 voor dat Stam verkaste naar Lazio Roma. Van top naar subtop: curieuze wending voor een topsporter van pas 29.

Reden? Volgens de media was de club boos over uitspraken van Stam in de pers. De club heeft dat altijd ontkend en deze week deed de verantwoordelijke manager Alex Ferguson dat opnieuw. Ferguson kon destijds veel geld krijgen voor Stam, van wie hij kennelijk niet zoveel meer verwachtte. In die periode zette hij de Nederlander nogal eens op de bank.

Ferguson noemt die transfer nu zijn grote blunder. Wat heet. De inmiddels kaalgeschoren Stam klauterde nog eens naar de top. Namens AC Milan schakelde hij een serie gevreesde aanvallers uit en won nog meer prijzen. Vervolgens dacht hij het zwalkende Ajax op zijn oude dag terug naar de top te kunnen brengen. Het eerste seizoen ging het nog wel met hem, maar vorig najaar werd hij op 35-jarige leeftijd voorbijgelopen door modale aanvallers – zo niet gedold. Hij stopte abrupt, zomaar tijdens het seizoen. Hij kon het niet meer aan, zei hij. Blijkbaar hadden de trainers van Ajax – en hijzelf – zijn mogelijkheden overschat.

Zo eindigde de loopbaan van Jaap Stam ongeveer zoals die was begonnen, onder invloed van verkeerde inschattingen. Zagen de trainers vroeger niet wat nog kon komen; nu meenden ze – en meende Stam zelf – iets te zien wat er niet meer was.