Betere cijfers, slechte tijden

De cijfers van de banken in de VS vallen mee, maar de problemen breiden zich uit.

Van hypotheken naar andere soorten leningen.

Is het ergste achter de rug, of verlegt de kredietcrisis haar koers?

Nu Wachovia, de vierde bank in Amerika, de cijfers over het tweede kwartaal heeft gepubliceerd, kan de balans worden opgemaakt. Alle grote Amerikaanse banken hebben de afgelopen vijf weken hun resultaten over het tweede kwartaal bekendgemaakt en de voorzichtige conclusie luidt: dat viel niet tegen.

Drie maanden geleden voorzagen veel topmannen nog het voorspoedige einde van de kredietcrisis. De reddingsactie in maart van zakenbank Bear Stearns door gecombineerd ingrijpen van JPMorgan Chase en de Amerikaanse centrale banken, gaf banken het gevoel dat de staat hen zou helpen de crisis te bezweren. Maar dat optimisme verdampte toen de grootste problemen zich verplaatsten van de banken naar de hypotheekverstrekkers. Een reddingsactie voor hypotheekverstrekkers Fannie Mae en Freddie Mac en het faillissement van IndyMac, betekende dat de banken het weer alleen moesten doen.

Eerst het slechte nieuws. Van Lehman wordt al maanden gefluisterd dat het de volgende bank zal zijn die gaat omvallen. Half juni maakte de bank een verlies van 2,8 miljard dollar bekend. Het was voor het eerst sinds de oprichting van de bank dat er een verlies gerapporteerd werd.

Merrill Lynch boekte dit kwartaal het meeste af, 9,4 miljard dollar. Daardoor kwam het verlies in het tweede kwartaal op 4,6 miljard. Het was de vierde keer op rij dat Merrill verlies boekte. In totaal heeft de bank al 19 miljard dollar verlies geboekt.

Wachovia, de vierde bank in de VS, maakte gisteren een recordverlies van 8,9 miljard dollar bekend, sneed voor de tweede keer op rij in het dividend en kondigde aan 6.350 banen te schrappen.

Daarmee is het slechtste nieuws achter de rug. De overige banken wisten in positieve zin te verrassen. Citigroup, de grootste bank, maakte een verlies bekend van 2,5 miljard dollar en zei opnieuw 7,2 miljard dollar te moeten afschrijven. Gigantische bedragen voor een bank die sinds het uitbreken van de crisis inmiddels 54,6 miljard dollar aan beleggingen zag verdampen. Toch waren de cijfers beter dan verwacht.

Datzelfde gold voor JPMorgan Chase, de derde bank in de VS. De bank maakte een winst bekend van 2 miljard dollar in het tweede kwartaal en wist de afschrijvingen te beperken tot 2,4 miljard dollar. JPMorgan komt, samen met Goldman Sachs, als een van de sterkere banken naar voren in de crisis. De bank wist het totale bedrag aan afschrijvingen te beperken tot 12,8 miljard. Daarbij nam de bank in maart – op het voorlopige dieptepunt van de crisis – ook nog eens de zakenbank Bear Stearns over. Goldman Sachs laat zien dat de brede basis waarop de bank functioneert een goede bescherming biedt tegen de crisis. Goldman boekte een winst van 2,1 miljard dollar, slechts 10 procent minder dan in dezelfde periode vorig jaar. Ook de afschrijvingen vielen mee, 616 miljoen dollar.

Meer positieve signalen kwamen met de presentatie van de cijfers van Bank of America, Morgan Stanley en Wells Fargo. De winst van Bank of America, dat afgelopen woensdag naar buiten kwam met de resultaten, daalde weliswaar met 41 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar (van 5,76 miljard dollar naar 3,41 miljard dollar), maar dankzij goede resultaten van de zakenbank reageerden beleggers positief.

Morgan Stanley zag de winst over het tweede kwartaal van dit jaar ruim halveren en boekte een nettowinst uit voortgaande activiteiten van 1,03 miljard dollar. Wells Fargo, de vijfde bank in de VS, maakte een winstdaling bekend van 23 procent, maar wist toch nog 1,75 miljard dollar binnen te halen. De afschrijvingen bedroegen 3 miljard dollar, vergeleken met 700 miljoen een jaar geleden. De bank profiteerde vooral van hogere marges op leningen en hogere inkomsten op hypotheken, creditcards en verzekeringen.

Ondanks het optimisme werd wel duidelijk dat de problemen nog niet voorbij zijn. De afschrijvingen op hypotheekgerelateerde beleggingen mag dan het dieptepunt bereikt hebben, banken zetten nu miljarden apart voor slechte leningen in het algemeen. De haperende Amerikaanse economie zorgt ervoor dat niet alleen aflossingen op hypotheken stokken, maar bijvoorbeeld ook aflossingen van consumentenkredieten en creditcardrekeningen onbetaald blijven.

Tegenvallende cijfers die creditcardmaatschappij American Express begin deze week bekendmaakte, bevestigen die trend. Naarmate meer mensen hun aflossingen niet meer kunnen betalen, komen bedrijven als American Express in de problemen. Die worden versterkt doordat ze hun leningen niet meer kunnen doorverkopen aan de banken.

Daarmee lijkt de crisis zich te verplaatsen, of nog erger, uit te breiden. Waar banken zich eerst ‘slechts’ hoefden te bekommeren om hun rommelhypotheken, zijn het nu leningen in den brede die voor problemen zorgen. De vraag is of ze dat zelf nog kunnen dragen, of dat meer banken (in Amerika én in Europa) op zoek moeten naar nieuw kapitaal.

Meer over de Amerikaanse banken op nrc.nl/kredietcrisis