Airco en koelkast in de olympische paardenstal

Vaak voeren, onder de koude douche zetten en eigen borstels meenemen.

Zo blijven de olympische paarden in Hongkong fit.

„Paarden kunnen wel een jetlag hebben.” Dat vermoedt dierenarts Arie Hoogendoorn met het oog op de reis naar Hongkong die de dieren moeten afleggen voor deelname aan de Olympische Spelen. Hoogendoorn zit aan een tafeltje in paardenkliniek De Watermolen in Haaksbergen. Rustig praten is het niet.

Een ‘patiënt’ galoppeert ongeduldig door de bak, een klant komt vragen of de juiste chemokuur binnen is en twintig centimeter van Hoogendoorns hoofd verschijnt opeens de snoet van een enorm zwart paard dat naar binnen kijkt.

De paardenjetlag heeft meer te maken met eten dan met slaap, denkt Hoogendoorn. Slapen doen paarden wanneer ze willen, eten is moeilijker. „Maar als de eigenaren thuis beginnen met vaker voeren van kleine hapjes, is de overgang naar een ander ritme niet zo groot.”

Goed eten is belangrijk voor een paard dat een topprestatie op de Olympische Spelen moet leveren, weet Hoogendoorn. Door stress en verandering verliezen paarden soms hun eetlust, zegt hij, en een paard dat twee weken slecht eet, kan heel snel achteruitgaan. Hoogendoorn vliegt 25 juli met een eventing-paard en vier dressuurpaarden naar Hongkong, waar het hippische evenement van de Olympische Spelen wordt gehouden. Eén daarvan is een reservepaard. Hoogendoorn moet ervoor zorgen dat de paarden in goede gezondheid en ontspannen aankomen.

In totaal worden tien Nederlandse paarden naar China gevlogen. De springploeg, die 3 augustus naar Hongkong vliegt, neemt vier paarden plus één reservepaard mee.

De hippische onderdelen van de Olympische Spelen worden gehouden in Hongkong, omdat het moeilijk was in Peking een besmettingsvrije zone te creëren. Luchtvervuiling is niet het probleem op het eiland, maar het klimaat is uitdagend voor paard en ruiter: 35 graden Celsius en een hoge luchtvochtigheid.

Een non-stop vlucht van elf uur brengt de deelnemers erheen. Hoe zorg je ervoor dat de paarden daar net zo fit zijn als hier in Nederland?

Dat is voor een groot deel een kwestie van vooraf de juiste paarden uitkiezen. Ofwel de taak van Jan Greve, eigenaar van paardenkliniek De Watermolen en collega van Hoogendoorn. „Ik moet van tevoren uit zes paarden vier gezonde selecteren”, zegt Greve. „Er mogen geen dieren met sluimerende aandoeningen mee.”

Twee of drie keer checkt Greve de paarden en neemt hij bloedtesten af. Extra inentingen zijn niet nodig. Verder onderhoudt hij contact met de eigen dierenartsen.

Er staat vaak veel op het spel voor ruiters, zegt Greve. „Soms blijkt achteraf dat een aandoening wat was verdoezeld en het paard niet optimaal presteerde. Dat moet ik zien te voorkomen.”

Als een dier niet goed is, zegt Greve dat zonder omhaal. „Maar als er een bobbel op zit die niet te groot is, en waar het paard geen last van heeft, moet je ook niet te moeilijk doen.”

Vorige week gingen de geselecteerde dressuurpaarden en het eventingpaard in quarantaine. Vandaag worden zij gevlogen naar Hongkong en gaat de quarantaine van de springpaarden in. Op 1 augustus gaan ook de springpaarden naar Hongkong. De luchtvochtigheid kan daar oplopen tot 90 procent. Dat is een groter probleem dan de temperatuur, zegt Hoogendoorn. Die was bij de Spelen in Athene hoger dan nu in Hongkong wordt verwacht. „Paarden hebben minder last van hitte dan mensen. Maar bij hoge luchtvochtigheid krijgen ze meer moeite met de opname van zuurstof. Ze gaan sneller over op anaerobe stofwisseling, waardoor de spieren verzuren.” Eventingpaarden, die zwaar werk doen, hebben daar het meest last van, zegt hij. „Bij dressuur is het niet zo extreem.” Een goede conditie en niet te veel vet aan het paardenlijf is het enige dat helpt.

De Hongkong Jockey Club, waar de wedstrijden worden gereden, heeft tal van maatregelen getroffen tegen de hoge temperatuur van circa 35 graden. De stallen hebben airconditioning, er zijn mistventilatoren en koelruimtes. Aan het precieze nut daarvan twijfelen de dierenartsen. Koelen met de ordinaire waterslang werkt het best. Hoogendoorn: „Paarden kunnen warm worden. Normaal zijn ze 37,4 graden, maar dat kan zo 38, 39 graden worden na een proef. Friese paarden worden zelfs 40 graden. Vanaf 41 graden loopt het paard schade op.” Zaak is het paard na de proef direct te koelen met koud water.

De wedstrijden staan ’s ochtends vroeg en ’s avonds laat ingeroosterd, als de temperatuur niet zo hoog is. Te vroeg kan dat niet voor de onderdelen waarin gesprongen wordt, want dan veroorzaakt de laagstaande zon lange schaduwen bij de hindernissen. Daar raken de paarden van in de war.

Sjef Janssen, bondstrainer dressuur en partner van dressuuramazone Anky van Grunsven, past het trainingsschema voor zijn ruiters geleidelijk aan op de wedstrijden. Aan een picknicktafel op zijn terrein in Erp: „Hoe dichter we bij de wedstrijd komen, hoe meer we in de avond trainen. De paarden gaan er vier, vijf keer per dag uit. Een uur trainen, een keer longeren en drie keer stappen. Dat is de vaste procedure.” 

Over het klimaat maakt Janssen zich geen zorgen. „Als de paarden maar genoeg drinken.” Hij ergert zich aan het feit dat de Zwitserse dressuuramazone Silvia Iklé heeft besloten niet mee te doen aan de Spelen, omdat de gezondheid van haar paard in gevaar zou komen door het warme en vochtige klimaat. De Zwitserse equipe trok zich daarna helemaal terug. Janssen: „Haar argumenten zijn niet goed, ze dupeert hiermee de andere leden van haar ploeg.”

Het transport naar de Spelen is een routinekwestie, zegt Janssen. „Paarden vliegen voortdurend over de hele wereld. Ze raken zelden in paniek, want in een vliegtuig is het rustiger dan in een vrachtwagen.” Het Duits-Britse bedrijf Peden Bloodstock, dat alle paarden – bijna driehonderd – vanuit de hele wereld naar Hongkong haalt, levert ruime containers waar de dieren per paar ingaan.

Paarden die toch onrustig worden, krijgen een spuit met kalmeringsmiddel. „Liever niet”, zegt dierenarts Hoogendoorn. „Het spul moet op tijd uit hun lijf zijn, want het is verboden op de Spelen zelf.” Onrust wordt voorkomen door zoveel mogelijk hetzelfde te laten: eigen borstels, eigen voer, vaste rituelen. Hoogendoorn: „Het belangrijkste is dat de vaste verzorger meegaat. Die ziet als eerste dat er iets mis is met het paard.” Voor Hoogendoorn is het de eerste keer dat hij met paarden vliegt.

Sjef Janssen gaat „zoals altijd” met zijn hele gezin naar de Spelen. Hij heeft zijn zoontje Yannick van drie en dochtertje Ava Eden mede-eigenaars van paard Salinero gemaakt. „Dan mogen ze mee de stal in.”

Bekijk een promofilmpje over de faciliteiten in Hongkong via http://special.hkjc.com/promo/en/2008_olympic/

Rectificatie / Gerectificeerd

Correcties en aanvullingen

Olympische Spelen

Het foto-onderschrift bij het artikel Airco en koelkast in de olympische paardenstal (vrijdag 25 juli, pagina 12 en 13) is onjuist. Op de foto wordt een echo gemaakt van de pezen van het paard, geen röntgenfoto.