Zelfportret van herinneringen

Aan de kunstacademies studeren ook dit jaar weer honderden studenten af. Vandaag in deel zes van een serie: Bart van der Lee van de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU).

Een houten geraamte als een wigwam. Of is het een piramidevormige schildersezel?

In ieder geval staat het bouwwerkje vol grafisch gezeefdrukte houten panelen. Het lijken houtsnedes. De voorstellingen springen de wereld over. Van een Hollandse gele locomotief tot een tropische heuvel met rijstterrassen, een groene meloen, een fel oranje sinaasappelschijf, koeien, een wolf en een tuktuk. Terwijl je om de wigwam loopt kom je in steeds andere sferen. Drie werelden in mij, heet het werkstuk dat Bart van der Lee (24) maakte voor zijn afstuderen als illustrator aan de HKU.

Van der Lees vader werkte in de ontwikkelingshulp en Bart woonde van zijn vijfde tot zijn zevende in Thailand, daarna tot zijn dertiende in Kenia, en sindsdien in Nederland. Van der Lee: „Ik heb een groot zelfportret gemaakt met verhalen uit mijn verleden. Ik wilde laten zien hoe het hoofd er uit ziet van iemand die in drie landen heeft gewoond.”

Van der Lee heeft elk land een eigen kleur en formaat gegeven. „De Thaise zeefdrukken zijn vierkant en hebben rood als hoofdkleur, gebaseerd op de kleur van de aarde daar en het boeddhisme. Kenia is geel met staande beelden. Daar heb ik de meeste bergen beklommen en geel is mijn associatie met de ontzettende droogte.” De Nederlandse illustraties zijn liggend en hebben als hoofdkleur groen.

In de panelen maakt Van der Lee zijn herinneringen zichtbaar, omdat hij het moeilijk vindt om er over te praten. „Bijna niemand begrijpt het. Mensen zijn misschien op vakantie in Thailand geweest, maar dat is heel anders dan er wonen en deel zijn van de cultuur.”

In het tweede jaar van de academie ontdekte Bart van der Lee het werk van de eclectische Amerikaanse kunstenaar David Salle (1952). Van der Lee besefte toen dat hij verkeerd zat bij de afdeling Illustratie. „Daar moet je communiceren en geëngageerd zijn.” Maar omdat ze hem alle ruimte lieten – hij mocht zelfs een performance doen bij een illustratieopdracht – is Van der Lee er nu alsnog afgestudeerd.

Het eigenzinnige van Salle vind je bij Van der Lee terug in de beeldenwigwam. „Zeefdrukken hoort op papier en houtsneden op hout: daarom maak ik zeefdrukken op hout.” Hij heeft op de afbeeldingen met opzet vage strepen gedrukt. „Herinneringen vervagen en de wereld waar ik leefde is verdwenen, de mensen die ik in Kenia kende wonen er niet meer, het is verbouwd, weggevaagd.”

Van der Lee heeft meer ambities en ziet wel welke kant het met hem opgaat. Vorig jaar heeft hij een dichtbundel uitgeven en hij speelt in de band He Knows the Ropes. „Folkachtige Americana, een beetje Tom Waits, Madrugada en Leonard Cohen. Melancholisch met rauwe en nare verhalen. Ik houd van zingen en tekenen over dingen waar mensen graag afblijven omdat ze liever gelukkig zijn.”

Inl: www.asfalt-projects.nl en www.hku.nl. Eerdere afleveringen op nrc.nl/kunst