Obama zegt dat wat Israël wil horen

Israëls belangen zijn bij mij als president in veilige handen, was Obama’s boodschap in Israël. Veel Israeliërs zijn argwanend omdat Obama ook met de Palestijnen praat.

Israël wilde maar één ding horen, en Barack Obama had maar één ding te vertellen. Al voordat het eendaagse bezoek van de Amerikaanse presidentskandidaat was begonnen, had de Israëlische minister van Transport Shaul Mofaz in een open brief in The Jerusalem Post laten horen wat er van Obama verwacht werd. De boodschap van Mofaz, die zich meer en meer als het rechtse geweten van middenpartij Kadima profileert: we worden bedreigd, met name door Iran en Hezbollah. We willen horen dat onze belangen bij u veilig zijn.

Laat dat nou precies zijn wat Barack Obama tijdens zijn bezoek aan Israël te melden had. Al bij zijn aankomst, dinsdagavond, zei Obama dat hij vooral gekomen was om „de speciale band tussen Israël en de Verenigde Staten te herbevestigen”. Israël, zei Obama, is „een wonder”, dat een speciale plek in zijn hart heeft. In het land circuleren stickers waarop de naam van Obama in het Hebreeuws geschreven is.

Obama legde gisteren een krans bij Holocaustinstituut Yad Vashem, praatte uitgebreid met president Shimon Peres en ministers uit het kabinet van premier Olmert en liet zich rondleiden in Sderot, het stadje bij de Gazastrook dat tot voor kort vrijwel dagelijks beschoten werd met Qassam-raketten. Natuurlijk, zei Obama daar, heeft Israël het recht zich te verdedigen. Ook zei Obama dat Iran nooit in de gelegenheid mag komen om nucleaire wapens te ontwikkelen. Een nucleair Iran zou een grote bedreiging kunnen worden voor de veiligheid van Israël en de VS. Israëlische politici, onder wie minister Mofaz, dreigen met het aanvallen van Iran om het nucleaire programma te stoppen.

Obama, vriend van Israël. Voor de campagne van de Democraat is het van groot belang dat die boodschap luid en duidelijk overkomt – zeker in de VS. Deze week bleek uit een peiling van communicatiebureau Gerstein/Agne dat Obama weliswaar populairder onder Amerikaans-Joodse kiezers is dan Republikein John McCain. Maar het percentage dat zegt op Obama te zullen stemmen (58) ligt beduidend lager dan de meer dan 75 procent die zijn voorgangers Kerry, Gore en Bill Clinton haalden. Minstens zo belangrijk zijn de conservatieve christenen, van wie velen zullen kijken naar de Israël-standpunten van de kandidaten.

Onder Joodse belangengroepen in Israël en de VS was de laatste maanden twijfel ontstaan (of gezaaid) over de loyaliteit van de Democraat aan Israël. Voorzichtige uitspraken van Obama waarin hij stelde misschien met Israëls aartsvijand Iran te willen praten, de publieke steun aan de islamitische beweging Hamas – het heeft Obama niet veel goed gedaan in Israël. Kranten leggen iedere uitspraak van Obama op een goudschaaltje, op zoek naar minder pro-Israëlische geluiden. Militaire analisten speculeren openlijk dat een aanval op Iran maar beter voor het einde van het jaar kan plaatsvinden. Een presidentschap van Obama zal de steun voor zo’n aanval misschien geen goed doen.

Obama’s tegenstander McCain, die Obama’s buitenlandervaring bekritiseert, was maanden geleden al in Israël. In tegenstelling tot McCain ruimde Obama ruimte in voor een korte ontmoeting met de Palestijnse president Abbas. De Democraat had hem wat uit te leggen. Uitspraken van Obama voor de pro-Israël lobbygroep AIPAC leidden vorige maand tot woede bij de Palestijnse Autoriteit.

Daar had hij gezegd dat „Jeruzalem de hoofdstad van Israël zal blijven”, en „ongedeeld moet blijven”. Dat zou betekenen dat Obama een van de belangrijkste strijdpunten in het conflict in Israëls voordeel uitlegt. Oost-Jeruzalem is immers bezet en de internationale gemeenschap erkent Jeruzalem niet als hoofdstad van Israël. Later krabbelde hij terug. Gisteren zei Obama dat de status van Jeruzalem afhangt van onderhandelingen met de Palestijnse Autoriteit. Abbas kreeg alle steun van de presidentskandidaat als gesprekspartner in het vredesproces met Israël. De Palestijnse president was blij, verklaarde hij na de ontmoeting, dat Obama zijn opmerkingen over Jeruzalem had gecorrigeerd.

Fotoserie van rondreis Obama op nrc.nl/foto