Kijk! Actie, harde actie

Het fenomeen ‘guerrilla gardening’ is in opkomst.

Straten worden zonder toestemming opgefleurd door bewoners. Spontane actie, met hulp van GroenLinks.

In de Rotterdamse Saftlevenstraat staat een oude driedeursauto geparkeerd, volgestouwd met hortensia’s, bamboe- en vlinderplanten. Het is munitie voor de guerrilla gardening-actie van Ivo Rodermans. „Deze straat kan wel wat kleur gebruiken”, zegt Rodermans, die zelf in de buurt woont. „Ik ga bloemen planten in de cirkels rond de bomen. En ik wil geveltuintjes aanleggen. Paar tegels uit de stoep, planten erin en klaar.”

Ook buurjongen Jan-Willem Dijk doet mee. „Het leek me leuk om samen met de straatgenoten iets te doen. De gemeente heeft deze straat vandalismeproof gemaakt zodat er niets kan worden vernield. Maar hij mag best wat worden opgefleurd”, zegt hij terwijl de eerste hortensia’s in de grond worden geplant.

Guerrilla gardening is een actiemethode waarbij bewoners kale of overwoekerde gemeentegrond opfleuren. Dat gebeurt zonder toestemming. Guerrilla gardening ontstond in de Verenigde Staten. De eerste guerrillatuiniers namen in 1970 Manhattan onder handen. Ze maakten bommen van klei, compost en bloemzaden en gooiden die op braakliggend terrein met het idee vrolijke bloembedden te creëren.

De variant die nu in Nederland in opkomst is, kwam onlangs uit Engeland overgewaaid. In 2004 wilde initiatiefnemer Richard Reynolds een einde maken aan het kale uitzicht vanuit zijn Londense flat. Midden in de nacht schoffelde hij het onkruid uit de gemeenteperken en plantte er stekjes uit zijn moeders tuin. Het experiment breidde zich uit naar andere wijken, later ook naar andere steden en landen. Hoewel het tuinieren in gemeenteplantsoenen gebeurt, had Reynolds pas na vier jaar een confrontatie met de politie. Ook in andere landen zien agenten de acties meestal door de vingers.

In Nederland is guerrilla gardening er enkele maanden. Maar waar het elders acties van bewoners zijn, is het fenomeen in Nederland geadopteerd door de politiek. GroenLinks begon dit voorjaar een campagne met de leus Dit land kan zoveel groener. Op klaarlichte dag trekken partijleden door de straten om verwaarloosde plantsoenen tot bloemperkjes om te toveren.

GroenLinks lanceerde ook de website guerrillagardeners.nl en roept haar leden op gemeentegrond onder handen te nemen. Daarnaast worden de planten die bewoners voor een gardeningactie kopen bekostigt door GroenLinks. Tot nu toe leidde de partij, behalve in Rotterdam, guerrilla-acties in zeventien steden, waaronder Amsterdam, Zwolle, Breda en Utrecht.

Tijdens de actie in de Rotterdamse Saftlevenstaat is dan ook Arno Bonte aanwezig, gemeenteraadslid voor GroenLinks in Rotterdam. Hij deelt fluorescerende, gele, hesjes uit met daarop het logo van zijn partij. „Groen in de samenleving maakt mensen blijer, blijkt uit onderzoek”, zegt Bonte. Iedere 18de van de maand wil GroenLinks in Rotterdam tuinieracties in de stad doen. Tijdens de eerste actie in juni werd voor het Centraal Station een bloemenperk aangelegd.

De Saftlevenstaat heeft een drugsverleden, zegt bewoner Ivo Rodermans. „Het wordt langzaam beter, maar nog altijd is het een doorgang van de metrohalte aan het eind van de straat naar drugspanden verderop. Ik vind ‘s ochtends vaak urine en soms ook poep in mijn portaal.”

Rodermans diende ooit uit eigen initiatief al een plan in bij zijn Woningbouwvereniging voor het opknappen van een tuin. Hij hoorde er nooit meer iets van. Toen ontving hij, als lid van GroenLinks, een mail met de oproep een guerrilla gardener-actie te doen. „Ik ben buurtbewoners bijeen gaan zoeken om me te helpen. En ik heb voor 220 euro aan planten gekocht. Dat betaalt GroenLinks later terug.”

Initiatiefnemer Richard Reynolds heeft weinig bezwaar tegen het feit dat zijn vondst in Nederland in handen is van een politieke partij. „Ik ben een beetje sceptisch, maar in principe is het prima dat guerrilla gardening wordt gepromoot”, vertelt hij. „Ik controleer het fenomeen ook niet. Zolang er oprecht voor de tuinen wordt gezorgd, vind ik het prima.”

Minder enthousiast is hij over een actie van het merk Adidas. „Die heeft guerrilla gardening eens in een reclamefilmpje verwerkt. Ze gebruikten plastic bloemen. Verschrikkelijk.”

Het is vier uur, in de cirkels rond vier bomen staan nu hortensia’s en tere bamboeplantjes. Langs de gevels zijn her en der tegels verwijderd, daar staan vlinderplanten en kardinaalsmutsen in. Buurtbewoner Rodermans is tevreden: „Het ging als een speer. Iemand vroeg of er niet meer planten waren, dus de actie kan best nog een keer worden gedaan. Maar laat ik eerlijk zijn: ik hoop vooral dat de planten het overleven.”

Bekijk waar de Nederlandse gardeners al aan het werk zijn geweest: guerrillagardeners.nl. Acties in de rest van de wereld: guerrillagardening.org