Europa zinspeelt op ‘beloning’ voor Servië

Na de arrestatie van Karadzic gaan binnen de Europese Unie stemmen op Servië snel te bevorderen tot kandidaatlid. Maar voor Nederland en België is dat niet aan de orde.

Hoe lang zullen Nederland en België hun harde lijn tegenover Servië kunnen handhaven? Na de arrestatie van Radovan Karadzic zijn binnen de Europese Unie diverse stemmen opgegaan snel een gebaar tegenover Belgrado te maken en de deur naar het lidmaatschap van de EU verder open te zetten.

Maar Nederland en België zijn nog altijd niet zover. De arrestatie van Karadzic is weliswaar een stap in de goede richting, maar er lopen nog altijd twee voor oorlogsmisdaden gezochte Serviërs vrij rond, onder wie generaal Ratko Mladic.

„Wat ons betreft moeten de twee resterende verdachten ook in Den Haag verschijnen. Er is een theoretische mogelijkheid dat de Servische autoriteiten al het mogelijke doen om samen te werken en dat dat toch niet lukt. Maar dat is theoretisch. En daar ga ik niet van uit”, aldus de Nederlandse staatssecretaris Timmermans van Buitenlandse Zaken deze week. Vanmorgen liet hij weten dat dit standpunt nog steeds geldt.

Er zal dus weer gemasseerd moeten worden. „Het zal even duren”, zegt een EU-diplomaat. Ook in Brussel gaat iedereen nu met vakantie. Maar na de zomer zal de vraag zich weer opdringen wat de Europese Unie nu met Servië moet. En dan zal de druk op Nederland en België opnieuw toenemen. De arrestatie van Karadzic is „een belangrijke gebeurtenis”, zegt de diplomaat, die spreekt op basis van anonimiteit. „Daardoor is de situatie nu veranderd.”

Olli Rehn, de Finse eurocommissaris voor Uitbreiding, zei dinsdag al dat de banden tussen Servië en de EU nu moeten worden aangehaald. Servië zou met name een aantal voordelen moeten krijgen op het gebied van handel.

In een interview met de Servische televisiezender RTSging Rehn volgens persbureau VIP nog een stap verder. Hij noemde de arrestatie een cruciale stap die erkend moet worden. Servië zou in de eerste helft van het volgend jaar al de status van kandidaat-lid van de EU kunnen krijgen. Alle ogen zullen straks dus weer gericht zijn op Nederland en België – tenzij, natuurlijk, ook oud-generaal Mladic binnenkort wordt aangehouden.

De Belgische minister van Buitenlandse Zaken Karel De Gucht, reageerde deze week voorzichtig op de arrestatie van Karadzic. Hij belde meteen met zijn Nederlandse collega Maxime Verhagen voor overleg, aldus de Vlaamse krant De Standaard.

De Gucht noemde de arrestatie „een belangrijke stap”. Maar hij zei ook nog een keer dat Serge Brammertz, de hoofdaanklager van het Joegoslavië-tribunaal, straks moet zeggen of Servië daar „volledig” mee samenwerkt. „En als daar een positief antwoord op komt, moeten we verder zien hoe het evolueert”, aldus De Gucht.

Maar die reactie van Brammertz zal op zich laten wachten, zo maakte zijn woordvoerder vanmorgen duidelijk. Hij staat weliswaar in voortdurend contact met de EU, maar een antwoord op de vraag of Servië nu volgens hem volledig meewerkt aan het tribunaal is voorlopig niet aan de orde.

Brammertz’ volgende tussenrapportage aan de VN-Veiligheidsraad is pas voor eind dit jaar voorzien. Blijft dit tijdschema gehandhaafd, dan zal de Europese Unie toch een zelfstandige afweging moeten maken. Met als gegeven dat elke lidstaat een veto kan uitspreken. „Elke lidstaat beslist dus of er volledige samenwerking is of niet”, aldus De Gucht tegen De Standaard.