De ‘vriendelijke islam’ van Indonesië

080724_moskee.JPGDeze week bezocht ik de vijfjarige jubileumbijeenkomst van het ICIP, een internationale organisatie voor ‘Islam en pluralisme’. Men heeft het hier regelmatig over pluralistische islam, waarmee men een islam bedoelt die tolerant staat tegenover andere religies en mensen die de islam op verschillende manieren belijden. Voor Indonesië een hot issue, met zijn grote christelijke en hindoeïstische minderheden.

De directeur van het ICIP, Syafi’i Anwar, werd onlangs zelf een voorbeeld van waar intolerantie toe kan leiden. Tijdens een demonstratie voor religieuze verzoening op 1 juni werd de vijftiger op zijn hoofd geslagen door leden van de fundamentalistische FPI-beweging, die de demonstratie hebben verstoord. ,,Ik moest vier dagen in het ziekenhuis blijven”, vertelde hij de zaal.

Het liep niet storm bij de feestbijeenkomst van het ICIP. De zaal zat maar halfvol, met vooral activisten en ambassademensen (ik zat tussen diplomaten uit Iran en India). Het was ook niet zo spannend. De praatjes waren lang, abstract en niet altijd goed te volgen. Zelf was ik wel benieuwd naar de discussie over een nieuw boekje met essays over hoe de islam kan bijdragen aan een pluralistische samenleving. Helaas hield de ‘discussie’ in dat twee mensen die het helemaal met elkaar eens waren (tolerantie is goed) een praatje mochten geven.

Dat neemt niet weg dat het onderwerp interessant is. Mensen zoals Syafi’i Anwar zijn er trots op dat in Indonesië weliswaar veel moslims wonen, maar dat het geen Islamitische staat is. Volgens hem bleek uit een enquête dat 65 procent van de Indonesiërs het met hem eens is. Zij zijn tevreden met de huidige situatie: een staat gebaseerd op de zogeheten Pancasila, vijf politieke principes waarvan het geloof in ‘een almachtige God’ er een is. Maar volgens hem wil 11,5 procent van Indonesië liever een islamitische staat met de sharia als grondslag. En wil maar 3,5 procent een democratie ‘naar westers model’, wat dat ook mag inhouden.

De aanwezigen op deze bijeenkomst vonden het Indonesisch model duidelijk het beste. ,,We have a friendly Islam, not an angry Islam”, zei een van de sprekers. Sri Mulyati, een van de auteurs van het boek had ook nog een suggestie: ,,Misschien kan het boek vertaald worden in het Arabisch, zodat onze collega’s in het Midden-Oosten kunnen leren over ons concept van islamitisch pluralisme?” Een goed idee, vonden de aanwezigen.