De rockdroom van twee hiphop miljonairs

Als producersduo The Neptunes domineren ze de hitparades.

Maar dat is werk. N.E.R.D. is hun artistieke statement.

. De eerste keer dat ik een glimp van de rockdroom van het duo The Neptunes te zien kreeg, was in 2001, in de schemerige nachtclub The Viper Room aan de Sunset Strip in West-Hollywood, Los Angeles. Het was bij toeval. Aan een paar lantaarnpalen hadden flyers gehangen waarop voor diezelfde avond een concert van N.E.R.D. werd aangekondigd. De producers die al een paar jaar bezig waren het pop- en hiphopgeluid naar hun hand te zetten, waren als band nog niet zo bekend. Dus stond er op de aankondigingsposters nadrukkelijk vermeld dat N.E.R.D. een project was van het duo dat clubkrakers als Shake ya ass van Mystikal en Super thug van Noreaga had geproduceerd.

Het was in The Viper Room snel duidelijk dat er iets speciaals stond te gebeuren. Op hetzelfde stukje stoep waar acteur River Phoenix overleed aan een overdosis, rookte rapper B-Real van Cypress Hill een dikke joint voor hij naar binnen ging. Daar liep onder anderen de vooraanstaande hiphopproducer DJ Premier in het publiek rond. En tijdens het concert stond rapper Everlast (voorheen van House of Pain) met een benevelde dame naast hem enthousiast op de bank met zijn handen in de lucht te zwaaien. Aan de ingang waren voor een schappelijke prijs gewoon nog kaartjes beschikbaar geweest.

We waren getuige van een N.E.R.D. dat zich nog in een ongepolijste, experimentele fase bevond. Op het podium werd muziek gemaakt die in niets deed denken aan de moddervette synthesizerproducties van The Neptunes. Er stond een stel blanke rockmuzikanten dat brullend losging op gitaren en drums. En daarvoor sprong Pharrell Williams op en neer, terwijl hij in de microfoon krijste dat politici hem aan strippers deden denken. Het eerste album van N.E.R.D. was in die tijd al uitgekomen. Maar deze eerste versie van In Search Of… lag muzikaal nog dicht bij het geluid van de The Neptunes. Pas op een opnieuw opgenomen versie die in 2002 uitkwam, waarop alle nummers met live-instrumenten waren overgespeeld, werd de rockdroom van het podium naar de studio getild. Pharrell kermde: „You can’t be me, I’m a rock star…”

Juli 2008. De rocksterren van N.E.R.D. zitten op een rijtje in de Amsterdamse nachtclub Odeon. Hun ogen verscholen achter grote zonnebrillen. Pharrell draagt een rood baseballpetje en een wit shirt, naast hem zijn minder op de voorgrond tredende productiepartner Chad Hugo in een hip zwart jasje en het derde bandlid Sheldon ‘Shae’ Haley, die op plaat weinig toevoegt, maar bij optredens Pharrell helpt om de boel op te zwepen. Ze staren naar het tafelblad.

Vlak voor de rocksterren in Odeon aankwamen, bestelden ze een uitgebreid pakket sushi. Net voordat ze de Amsterdamse club binnenstappen, en ruim nadat de sushi is besteld, ontvangen de Nederlandse medewerkers van hun platenmaatschappij Universal allemaal een mailtje op hun blackberry en ontstaat consternatie. De rocksterren hebben besloten dat ze toch liever New York Pizza willen.

Zo gaat dat.

„N.E.R.D, dat is waar we als kinderen altijd van gedroomd hebben”, zegt Pharrell Williams (35) terwijl hij het tafelblad intensief blijft inspecteren. Het op podia en in clips meest extraverte lid van de band legt uit dat hij het productieduo The Neptunes van hem en Chad Hugo (34) ziet als werk. N.E.R.D. is veel meer hun persoonlijke, artistieke statement. „The Neptunes is wat we doen, N.E.R.D. is wie we zijn. The Neptunes zijn illustratoren die anderen helpen om hun verhalen te kleuren. Met N.E.R.D. uiten we onszelf. Het is minder berekenend en er zijn geen grenzen.”

In de rockdroom van jeugdvrienden Pharrell, Chad en Shae uit Virginia, hoefden rocksterren geen interviews te geven. Ook vandaag worden ze door hun entourage met veel moeite naar de interviewplek gedreven, alwaar ze met onverholen tegenzin en vol lange pauzes doen alsof ze antwoord geven op de vragen. Hoe selecteren The Neptunes – die de rappende cocaïnedealers Clipse, maar ook Britney Spears en Justin Timberlake van een eigen muzikale identiteit voorzagen–, de artiesten met wie ze werken?

Pharrell: „Ze moeten passen bij het pad en de richting die wij willen inslaan; bij het grotere plaatje.”

Wat is dat grotere plaatje?

„Dat kan ik je niet vertellen, want dan gaat iedereen die kant op.”

Maar wat zorgt er dan voor dat artiesten bij jullie pad passen?

„Wanneer wat zij willen doen, aansluit op wat wij willen doen.”

Oké…

Pharrell maakt in interviews het artistieke belang van zijn bandproject vaak groter dan dat van zijn productieteam. Dat is opmerkelijk. De impact van The Neptunes als producers kan nauwelijks overschat worden. Op de Amerikaanse radio wisselde op den duur het ene door hen geproduceerde nummer het andere af. Hun frisse synthesizerproducties met experimentele geluiden, een stevige groove en lichtvoetige melodieën, klinken na in het werk van honderden klonen. Ze hebben met hun specifieke geluid hun stempel gedrukt op de muziek van een hele generatie.

Pharrell, met lome stem: „Dat is een compliment, maar dat is eigenlijk de manier waarop jij het ziet. Het geluid moet altijd veranderen. We moesten ervan afwijken en nieuwe wegen vinden. Wanneer je iets groots hebt opgebouwd dan moet je het ook weer vernietigen om iets beters te kunnen creëren. We moesten het ook weer achter ons laten en andere dingen doen om iets nieuws op te kunnen bouwen.”

De rockster vertelt ook nog dat muren er alleen zijn wanneer je gelooft dat er muren zijn en dat je die muren pas kunt afbreken wanneer je weet dat ze er zijn. En zegt tegen me dat ik vast mijn beste verhaal al geschreven heb en dat ik toch elke dag weer wakker word in hetzelfde bed, in dezelfde slaapkamer, in dezelfde stad, in hetzelfde land, in hetzelfde continent, in hetzelfde universum, en weer met een nieuw idee aan de slag ga.

Pharrell zegt: „Vrijheid is creativiteit.”

De vrijheid van N.E.R.D. brengt de man die in een videoclip naast collega-superster Snoop Dogg op een trapje in Brazilië zat en met een lijzige falsetstem zong dat de vrouwen om hen heen zo mooi waren, die avond in de kleine Oude Zaal van De Melkweg in Amsterdam. Vanavond geen jachten, schitterende juwelen, dikke sigaren en champagne, maar strakke T-shirts en rondspetterend zweet.

Zeven jaar na het optreden in The Viper Room is de rockdroom verder uitgekristalliseerd. Zelfs Chad Hugo, de producer die voorheen niet met N.E.R.D. het podium opklom omdat hij liever achter zijn apparatuur bleef zitten, is deze zomer mee op tour. Tussen zijn energiek heen en weer springende bandgenoten, staat Chad Hugo opgesteld achter zijn synthesizer. Hij is de rust zelve, beweegt nauwelijks en laat het opzweepgedrag over aan zijn collegae. Maar hij geniet er wel van, vertelt hij eerder die dag.

„Het is waanzinnig om te zien hoeveel impact we hebben op een publiek wanneer we live optreden. Achter de schermen zijn we als producers in staat om mensen te laten bewegen en met ons mee te voelen via onze muziek. Maar als band zie je pas echt hoever de muziek reikt en zie je fans waar je normaal geen weet van hebt. En die zijn zo anders dan de hiphopfans thuis in de Verenigde Staten.”

De blanke rockmuzikanten zijn inmiddels ingewisseld voor een zwarte band die naast de drie kernleden van N.E.R.D. bestaat uit twee drummers, een keyboardspeler, een gitarist, een bassist en een extra achtergrondrapper. Op plaat is de muziek van N.E.R.D. soms wat stuurloos. Dan leiden overmatig gierende gitaren af van de heerlijke percussiebeat die eronder verstopt zit, of stoort het dat Pharrell geen topvocalist is. Maar live valt alles op zijn plaats.

Pharrell springt met spastisch ogende bewegingen op en neer, jut het publiek op met hem mee te zingen, laat zich in zijn nek zoenen door dolblije dames en doet zijn best zoveel mogelijk mensen in het publiek aan te raken. Wanneer hij vals zingt, doet hij dat met zoveel overgave en charisma, dat het geen moment stoort. Wanneer een van zijn muzikanten een weinig ingewikkelde solo geeft, veinst hij ongeloof en diepe achting. De ratelende drumbreaks en grif rockende riffs lijken hem in elke vezel van zijn elastieken lijf te raken.

De muzikanten staan voortdurend in dienst van de energievolle groove. Het plezier van uitgelaten rocksterren die eindelijk hun jeugddroom hebben verwezenlijkt, spat van het podium af. In de studio zijn ze als The Neptunes de naar perfectie strevende producers die net iets langer aan de knoppen draaien dan de anderen om met dat ene unieke geluid op de proppen te kunnen komen. Op het podium verkiezen ze als N.E.R.D. ontlading boven beheersing en passie boven techniek en geven ze zich met hun band tot de laatste zweetdruppel over aan energieke urban punk die, met als klap op de vuurpijl de uitzinnig pompende cocaïnekraker Everyone Nose, inderdaad geen muur overeind laat staan.

N.E.R.D. zaterdag 16 augustus, Alpha, 16.25 - 17.25 uur