Collectieve viering van de individuele vrijheid

Op Lowlands gelden andere normen en waarden dan in het dagelijks leven.

Cultureel socioloog Simone Knaapen onderzocht welke.

Met ruim honderdvijftig optredens in drie dagen, verdeeld over negen verschillende podia, is Lowlands een muzikaal avontuur. Maar voor de meeste bezoekers is dat niet de belangrijkste reden om naar Biddinghuizen af te reizen. Bijna tweederde van de bezoekers komt vooral vanwege de sfeer en omdat ze er „weg zijn uit de gewone wereld”.

Op Lowlands heerst dan ook een andere sociale orde; het festival is een tijdelijke minisamenleving, met eigen normen en waarden. Maar welke sfeer heerst er? En welke regels gelden er?

In de eerste plaats zetten de bezoekers gedurende drie dagen alledaagse gewoontes en regels overboord. Op Lowlands geldt het gedragsideaal ‘doen waar je zin in hebt’. Bezoekers staan zichzelf en elkaar toe om zich op uitbundige wijze te uiten.

Gedrag waar mensen zich gewoonlijk voor schamen, of gedrag dat anderen zouden afkeuren, is op Lowlands de gewoonste zaak van de wereld. „Het maakt niet uit wat je doet, niemand kijkt je gek aan. Hoe gek je zelf ook doet, er zijn altijd wel mensen die nog gekker doen.” (Sanne, 21 jaar, Lowlands twee keer bezocht)

Dat bezoekers zich bijna helemaal kunnen laten gaan, is „toch wel het ultieme geluksgevoel op dat moment. Dat je helemaal vrij kunt zijn.” (Gerard, 26 jaar, Lowlands zeven keer bezocht)

Het festival betekent dan ook een collectieve viering van individuele vrijheid. Bezoekers ervaren er een gevoel van grenzeloosheid: alles mag en alles kan. Verplichtingen bestaan niet op Lowlands. Het enige wat telt is de vraag: ‘heb ik het hier en nu leuk?’

Lowlands kan daarom worden gezien als tegenhanger van het georganiseerde dagelijkse leven – dat wél bol staat van de verplichtingen. „Op Lowlands staat niets vast. Dat is het heerlijke aan het festival. Mijn weekeinde hangt er niet van afspraken aan elkaar. Bij thuiskomst merk je hoe geregeld het leven buiten de hekken is.” (Susan, 24 jaar, Lowlands vier keer bezocht)

Een ander sociaal verschil is dat het nergens anders zó makkelijk is om onbekenden aan te spreken. „Je maakt een geintje of drinkt een biertje met hen. Dat is allemaal vrij broederlijk.” (Susan)

De aanwezigen hebben namelijk veel festivalgerelateerde raakvlakken. Zij leven volgens hetzelfde ritme, voorgeschreven door het programmaboekje. Er bestaat bij bezoekers dan ook een grote zekerheid dat het aanspreken van onbekenden leidt tot een succesvol contact.

Lowlands geeft bezoekers een uniek gevoel van collectieve verbondenheid en individuele vrijheid. Het festival is een uitbundige viering van een groot ‘niets hoeven’. Bezoekers staan zichzelf en anderen toe om hun directe impulsen te volgen, zonder dat men daarover oordeelt. Lowlanders leven in het moment, waarbij plezier het enige is wat telt.

Simone Knaapen (31) is cultureel socioloog. Dit artikel is ontleend aan haar scriptie ‘Vrijheid?! Blijheid?! Een analyse van de sociale orde op popfestivals’ (2006). Sinds 2005 verzorgt ze voor Lowlands het publieksonderzoek.