‘This is England’ is een kokend drama

Film This is England. Regie: Shane Meadows. Met: Thomas Turgoose, Stephen Graham. In: Previously Unreleased, Filmmuseum, Amsterdam.

„This is England”, riepen de Engelse skinheads in de jaren 80. Regisseur Shane Meadows (1972) gaf zijn film die kreet als titel mee, al lijkt hij hem vooral cynisch op te vatten, niet bozig, en al helemaal niet meer trots. Meadows kijkt in This is England terug op zijn eigen jeugd in de East-Midlands. Hij was als elfjarig jochie ook een skinhead, net als Shaun in de film.

Het is 1983. Het zijn de jaren van Margaret Thatcher, van Charles en Diana, Atari-spelcomputers en de Falkland-oorlog. De vader van Shaun is een van de soldaten die op dat zinloze streepje land voor de kust van Argentinië het leven hebben gelaten. Shaun en zijn moeder leiden een armoedig leven. De film zindert van ongenoegen – onderbuikgevoelens die als sleutel dienen voor This is England. Want waarom laat de elfjarige Shaun zich in met de goedmoedige skin Woody, die het vooral om de ska en reggaemuziek ging (Toots and the Maytals en The Specials op de soundtrack)? En waarom ruilt hij die surrogaatbroer in voor een fake vaderfiguur als de agressieve ex-bajesklant Combo, een racist die vijf keer per zin ‘fuck’ zegt? Waarom loopt alles als in een klassiek noodlotsdrama uit de hand? Omdat het kookt en overkookt.

Meadows analyseert zijn meeloopgedrag en dat van anderen meedogenloos en met bijtende humor. Hij vraagt zich af met wat voor voorbeelden opgroeiende jongens zich moeten identificeren en tilt daarmee het verhaal als initiatierite uit boven een voor de hand liggende apologie. Daarvoor heeft de film bovendien te veel emotionele impact, te veel wanhoop, en ook te veel ambitie. This is England zegt iets over sentimenten die ook voor een hedendaags en Nederlands publiek herkenbaar zijn: hoe de politiek de maatschappelijke angst voedt en daarmee de samenleving kan ondermijnen.