Persstemmen

Groot-Servische droom in duigen

Ze waren met z’n drieën. Drie mannen konden worden beschouwd als de hoofdverantwoordelijken voor het vreselijke bloedbad in Bosnië-Herzegovina uit naam van een ‘Groot-Servië’: Slobodan Milosevic, de baas van Servië, Ratko Mladic, de militaire commandant in Bosnië, en Radovan Karadzic, de zelfbenoemde ‘president’. Van deze drie was Karadzic de belichaming van het puurste, hardste, waanzinnigste Servische nationalisme. Terwijl de nationalistische socialist Milosevic streefde naar absolute macht en de soldaat Mladic droomde van veroveringen en bloed, leefde Karadzic in zijn universum van epische poëzie, gefascineerd door wat hij noemde zijn ‘ras van strijders’ en omringd door orthodoxe popes en ideologen die nauwelijks leken te hebben begrepen dat Europa was veranderd sinds het einde van de Ottomaanse overheersing. [...]

Het ergste voor Karadzic is misschien dat hij is gearresteerd niet door de Bosnische moslims die hij wilde uitroeien, niet door Westerlingen die hij haatte, maar door een Servië dat bezig is uit zijn meest demonische tijd te komen, een Servië dat nog steeds erg nationalistisch is maar wordt geleid door democraten, een land dat stapje voor stapje zich aan het verzoenen is met zijn buurlanden en zich beweegt in de richting van het communautaire Europa. Karadzic zal zich moeten verantwoorden voor zijn misdaden, en zijn arrestatie is het beste bewijs dat zijn droom van een puur, middeleeuws Groot-Servië, gebouwd in het bloed van anderen en afgesneden van de wereld, in duigen is gevallen. (Hoofdartikel Le Monde)

Held, misdadiger of slachtoffer?

Voor de één is hij de belichaming van het universele kwaad, de grootste oorlogsmisdadiger op de Balkan. Voor de ander is hij het symbool van de Servische geest, een waarachtige patriot die vocht voor het recht van zijn volk. Hoe paradoxaal is het niet dat zowel het één als het andere tot op zekere hoogte waar is.

Het feit dat, sinds Kosovo en de NAVO-bombardementen op Joegoslavië, de sympathie van de overweldigende meerderheid van het Russische volk uitgaat naar de kant van de Serven, moet onze ogen niet sluiten, mag niet leiden tot een primitieve zwart-wit kijk op de gecompliceerde Balkan-wereld: tot wij tegen zij, tot onschuldige Servische broeders die zich verenigden tegen de krachten van het kwaad onder leiding van de VS. [...] Het is niet de schuld geweest van Radovan Karadzic en zijn medestanders, maar juist hun ellende, dat de internationale gemeenschap in het begin van de jaren negentig een militair basisprincipe huldigde: het erkennen van de administratieve grenzen van de republieken, die deel uitmaakten van de socialistische federaties die toen uiteenvielen, te weten de Sovjet-Unie, Joegoslavië en Tsjechoslowakije.

Nu er zoveel jaren achter de rug zijn, is duidelijk geworden dat dit principe verre van ideaal was. Ja. Dankzij dit uitgangspunt (en dankzij de goede wil van Rusland) is het in de voormalige Sovjet-Unie gelukt om een bloedig Joegoslavisch scenario te voorkomen. Maar anderzijds bleken er wel miljoenen Russen te zijn afgesneden van hun historische moederland. Velen van hen leven nu onder de regeringsmacht van een aanhoudende plaatselijk nationalistische ideologie.

(Buitenlandcommentator Maksim Joesin in Izvestija.)

EU moet nu genereus zijn tegenover Servië

[...] Zijn arrestatie is een welkome onderstreping van het belang van het principe dat mensen die van oorlogsmisdaden worden beschuldigd, vervolgd moeten worden. Serviërs hebben het tribunaal ervan beschuldigd zich vooral te richten op Serviërs en weinig energie te stoppen in de jacht op Kroaten, Bosnische moslims en Albanese Kosovaren. Maar enige vorm van recht is bereikt in Den Haag, met 56 veroordelingen onder de 161 verdachten die zijn aangeklaagd. [...]

De arrestatie van Karadzic is een groot succes voor de op de Europese Unie georiënteerde president van Servië, Boris Tadic, en de liberale regering die een door nationalisten geleide regering is opgevolgd.

De slechte staat van dienst van Belgrado als het om samenwerking tegen oorlogsmisdaden ging, blokkeerde zijn integratie in de Europese Unie. De Unie moet nu Serviës Stabilisatie- en associatieverdrag activeren en in overweging nemen het land de status van kandidaat-lid te geven. Dit alles kan Servië helpen het verlies van Kosovo te verwerken. Maar op de langere termijn moet generaal Mladic worden gepakt voordat Servië ook maar in de buurt komt van een volledig lidmaatschap. [...] Meer in het algemeen moeten de EU-leiders de arrestatie van Karadzic gebruiken om snellere integratie van het voormalige Joegoslavië aan te moedigen. Genereus zijn jegens buren die in de problemen zitten, is geen liefdadigheid. Het is gezond verstand.

(Commentaar in de Financial Times)