Palestijn schiet terug met camera

Palestijnen in bezet gebied krijgen van een Israëlische organisatie camera’s om wangedrag door Israëliërs mee vast te leggen. Het levert veel publiciteit op, maar zelden vervolging.

„Kom kijken”, zegt Said Nidal voor de ingang van zijn huis. Nidal woont in de Oude Stad van Hebron, op de bezette Westelijke Jordaanoever. Hij klimt het dakterras op, waar je uitkijkt over de hele stad. „Wij wonen precies op de grens. Voor ons wonen nog Arabieren, achter ons huis wonen de kolonisten.” Hij wijst naar beneden, waar kinderen tussen rommel en autowrakken fietsen. Op het dak, twee meter hoger, is een Israëlische legerpost neergezet. Soldaten zijn te horen, luid pratend in hun krakende portofoons.

Said Nidal heeft net als tientallen buurtbewoners een videocameraatje gekregen. Hij gebruikt het niet vaak. „Vanaf het dakterras kun je schitterend filmen”, zegt hij. „Maar dat doen we niet vaak, het filmen is eigenlijk te gevaarlijk. Het leger is er om ons te beschermen, zeggen ze. Maar we hebben al twee molotovcocktails tegen ons huis gehad.”

De familie Nidal woont vlakbij vierhonderd van de meest fanatieke Joodse kolonisten. Als een van de weinige Arabieren heeft de familie nog een bovenwoning in het centrum, de meeste huizen zijn door de kolonisten ingenomen. Die proberen, huis voor huis, de stad in te nemen waar de aartsvaders Abraham (Ibrahim volgens moslims), Izaäk en Jacob begraven zouden liggen.

‘Shooting back’, heet het project waar Saids familie aan meedoet. De Israëlische mensenrechtenorganisatie B’tselem heeft ruim honderd videocamera’s uitgedeeld aan Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever. De meeste camera’s gingen naar de inwoners van het centrum van Hebron, omdat zij het meest lijden onder dagelijkse intimidatie, zegt woordvoerster Sarit Michaeli. Het doel is volgens haar om de dagelijkse gevolgen van de Israëlische bezetting en kolonisatie te illustreren. Tot nu toe bleef die meestal verborgen, als er geen cameraploegen of fotografen in de buurt zijn. „Mensen die dichtbij nederzettingen of legerbases wonen, hebben het het zwaarst te verduren. Maar omdat het vaak om een serie van kleinere incidenten gaat, kwam hun leed nooit goed onder de aandacht van een groot publiek.” De beelden moeten ook als bewijs dienen bij aanklachten tegen militairen of kolonisten.

De kolonisten van Hebron proberen hun Arabische stadsgenoten weg te pesten. De vrijwel verlaten straten van het centrum zijn overdekt met netten, om de stenen en het afval tegen te houden dat ze naar beneden gooien. Op sommige plekken hangen de netten vol troep. „Wij willen niet weg”, zegt Said Nidal. „Maar het wordt wel steeds moeilijker om hier te leven. Gelukkig weet de buitenwereld nu een beetje wat hier gaande is.”

Er ligt nu al voor vele uren aan filmmateriaal uit Hebron. De familie Abu Ayesha, die bij de familie Nidal in de buurt woont, filmde vorig jaar hoe een jong kind van kolonisten probeert stenen naar binnen te gooien. Op andere beelden is te zien hoe een Joodse vrouw tegen de moeder van de familie zegt: „Ga terug in je kooi. Je bent een hoer, en je dochters ook.”

Afgelopen weekend bracht B’tselem videobeelden naar buiten uit het plaatsje Nilin, dichtbij de grote joodse nederzetting Modi’in Illit. Daar protesteren Palestijnen vrijwel dagelijks tegen de verdere bouw van de muur die steeds verder door Palestijns gebied zal snijden om, zo zegt Israël, aanslagen te voorkomen.

Op 7 juli filmde een meisje vanuit haar huis hoe een demonstrant werd gearresteerd en geblinddoekt. Een soldaat schoot hem van dichtbij in de voet. De beelden zijn dagenlang op televisie vertoond. De soldaat werd gearresteerd en later weer vrijgelaten. Minister Ehud Barak (Defensie) verklaarde dat er een onderzoek moet komen, maar hij zei ook dat het om een incident ging dat niet paste bij de morele waarden van het Israëlische leger.

Dat het publicitair effect van ‘Shooting back’ gigantisch is, bleek ook een paar weken geleden, toen in Israël verontwaardiging ontstond over beelden van gemaskerde kolonisten die Palestijnse herders slaan. Dankzij de tv en YouTube bereiken de beelden een groot publiek. Maar het tweede doel, vervolging van de gefilmden, is veel lastiger, zegt Michaeli. Een paar maanden geleden kondigde het Israëlische Openbaar Ministerie een vooronderzoek aan naar de vrouw uit Hebron die haar Palestijnse buurvrouw voor hoer uitmaakte. „Maar daar is weinig meer van vernomen, hoewel strafbare feiten zijn vastgelegd.”