Karadzic in Den Haag

Eindelijk. De man achter het Joegoslavische oorlogsgeweld komt voor de rechter. Radovan Karadzic verbleef gisteren nog in Belgrado, waar hij voor de rechter is voorgeleid. Maar hij zal binnenkort worden overgebracht naar het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag.

Die zaak moet nog beginnen. Maar vaststaat dat Karadzic verantwoordelijkheid droeg voor de oorlog en de etnische zuiveringen. Tussen 1991 en 1995 kostte dit genocidale geweld honderdduizenden burgers het leven. Ongeveer een miljoen mensen zijn erdoor van huis verdreven.

De aanhouding van de psychiater, dichter en politicus heeft iets weg van een thriller. Volgens de officiële verklaring is hij maandagavond in een buitenwijk van Belgrado aangehouden door agenten van de staatsveiligheidsdienst. Volgens zijn advocaat was hij al vrijdagavond gearresteerd, in een stadsbus. Volgens Radovan Karadzic zelf is alles een „farce”.

Welke diensten in Servië, al dan niet bijgestaan door buitenlandse collega’s, onder welke voorwaarden tot actie zijn overgegaan, is niet helder. Maar er zijn zeker politieke motieven.

Vier weken geleden sloot de op Europa georiënteerde Democratische Partij van president Tadic een coalitie met de Socialistische Partij, die ooit werd geleid door Milosevic. Deze regering heeft in razend tempo de politieke weg geëffend voor de arrestatie. Symbolisch is dat de verantwoordelijkheid daarvoor berust bij minister Dacic van Binnenlandse Zaken, de huidige leider van de Socialistische Partij.

Ook Dacic wil nu kennelijk „volledig meewerken met het tribunaal”, zoals buitenlandcommissaris Solana van de Europese Unie tot zijn „immense tevredenheid” zei. Met de arrestatie en uitlevering van Karadzic is immers voldaan aan een eis van de EU. Zolang de verdachten van oorlogsmisdaden nog op vrije voeten waren, kon de ‘stabilisatie- en associatieovereenkomst’ niet van kracht worden. Minister Verhagen (CDA) van Buitenlandse Zaken is een van de drijvende krachten achter deze scherpe politiek, waarbij Servië stapsgewijs kan worden beloond mits Belgrado aantoont serieus schoon schip te willen maken.

De volgende stap voor zowel Servië als EU is het begin van onderhandelingen over een volwaardig kandidaat-lidmaatschap. Conform de lijn van Verhagen, die effectief en succesvol lijkt, moet er eerst nog aan één eis worden voldaan. De uitlevering van Ratko Mladic, de generaal die van begin tot eind de militaire operaties voor zijn rekening heeft genomen, de man die verantwoordelijk moet worden gehouden voor zowel de belegering van en terreurbeschietingen op Sarajevo als de massamoord in Srebrenica.

Het is te hopen dat Belgrado dat aandurft. Het prestige van Mladic is onder een deel van de Servische bevolking groter dan dat van Karadzic. Zijn aanhouding zou dus ook grotere politieke repercussies hebben voor de regering, die toch al niet kan bogen op een stevige meerderheid. De Europese Unie kan Belgrado daarbij een handje helpen door vast te houden aan de overdracht van Mladic, maar president Tadic niet met extra eisen te belasten.