Het is eerder zo gegaan met bekende voortvluchtigen

Uiteindelijk worden bijna alle bekende voortvluchtigen op een dag gepakt.

Als de achtervolgers maar volhouden.

Waar kan een bekende voortvluchtige zich het beste verbergen? Onder normaler omstandigheden is een schurkenstaat met een strikt visumbeleid het meest geschikt, zoals het Talibaanregime van Afghanistan dat tot zijn instorting Osama Bin Laden onderdak bood.

Een nette democratische staat is gevoelig voor druk en heeft rechters die onafhankelijk over uitleveringsverzoeken oordelen. Open grenzen betekenen dat undercover speurders en zelfs moordeskaders van de tegenpartij vrij spel hebben.

Zo kon de Koerdenleider Abdullah Öcalan jarenlang uit handen van de Turkse autoriteiten blijven, beschermd als hij werd door het Syrische regime, hoog op de Amerikaanse schurkenlijst. Tot de Turken besloten dat het genoeg was en aanstalten maakten tot oorlog. Damascus zette Öcalan prompt de grens over; uiteindelijk leverde Kenia hem uit. Maar omdat niemand het bewind in Syrië met oorlog dreigt wegens de bescherming die het de notoire nazi Alois Brunner verleent (het Simon Wiesenthal Centrum dreigt niet met oorlog), kan deze zijn laatste dagen zonder al te veel angst in Damascus doorbrengen.

Maar helemaal zeker kan ook Brunner niet zijn. Twintig jaar lang werd Carlos, alias De Jakhals, ofwel Ilich Ramirez Sanchez, door communistische regimes en, na hun verdwijning, door het regime in Soedan beschermd. Maar toen de beloning voor zijn uitlevering hoog genoeg was, liet het Soedanese bewind hem vallen – sterker: het liet zelfs een arrestatieteam toe dat Carlos mocht oppakken en naar Frankrijk verschepen.

En toen de prijs van de sancties te hoog werd, en de behoefte aan internationale respectabiliteit te groot, leverde de Libische leider Gaddafi, na jaren van halsstarrig weigeren, de twee hoofdverdachten van de aanslag op het PanAm-vliegtuig boven Lockerbie uit.

Een verandering van regime is maar al te vaak het eind van de vrijheid voor beschermde voortvluchtigen. Het Kroatische bewind van Franjo Tudjman hield tot diens dood in 1999 Kroaten die door het VN-tribunaal in Den Haag werden gezocht, de hand boven het hoofd. Toen in Zagreb het fatsoen aan de macht kwam, kwamen een voor een ook de Kroatische verdachten naar Den Haag.

Valse identiteiten zoals die Karadzic had aangenomen, kunnen beschermen. De nazi-arts Mengele stierf als braaf burger in Paraguayaanse ballingschap. Maar Adolf Eichmanns identiteit werd wél ontdekt, en op een goede dan wel kwade dag in 1960 stonden zijn Israëlische ontvoerders in Buenos Aires hem op te wachten om hem naar Israël te smokkelen, waar hij na een proces de doodstraf kreeg.

Zeventien jaar bleef Theodore Kaczynski, alias de Unabomber, de man die handgemaakte bombrieven verstuurde, uit handen van de politie – tot zijn eigen broer hem in 1996 aangaf. Twee jaar kon Ramzi Yousef, een van de daders van de aanslag op het World Trade Center in 1993, zich veilig wanen, tot hij werd aangegeven door een man die uit was op de twee miljoen dollar die op zijn hoofd stond.

Slobodan Miloševic was nog altijd machtig, en gesteund door miljoenen aanhangers en talrijke bonzen in regeringsburelen, binnen de veilige grenzen van zijn eigen land. Tot de prijs voor zijn vrijheid, 1,3 miljard dollar aan internationale hulp, de Servische regering te hoog werd en hij in juni 2001 zonder plichtplegingen op een vliegtuig naar Nederland werd gezet. Een machtspositie is geen garantie, want macht is kwetsbaar en macht is eindig. Zie de Panamese dictator Manuel Noriega: een Amerikaanse invasie maakte een eind aan zijn macht en prompt ook aan zijn vrijheid.

Vaak duurt het lang, soms heel lang, maar als het uithoudings- en doorzettingsvermogen van de achtervolgers groot genoeg is lopen voortvluchtigen ten slotte vrijwel allemaal in de val. De Israëlische geheime dienst, de Mossad, deed er jaren over, maar uiteindelijk werden alle daders van de Palestijnse terreuractie tegen de Israëlische delegatie op de Olympische Spelen van München in 1972 geliquideerd, een voor een, waar ook ze hun toevlucht hadden gezocht.