Gerechtigheid komt vaak wel, al is het soms na jaren

Radovan Karadzic leefde onder een andere naam gewoon tussen de mensen in Belgrado.

Totdat een pro-Europese regering aantrad.

De hoofdredacteur van het in Belgrado gevestigde medische tijdschrift Gezond Leven, Goran Kojic, reageerde gisteren geschokt toen hij de foto van Karadzic op televisie zag. Hij herkende hem als iemand die geregeld bijdragen voor het tijdschrift schreef. Er zijn ook foto’s waarop Karadzic prominent te zien is met redacteuren van het tijdschrift. „Het is nooit bij me op gekomen dat deze man met zijn lange witte baard Karadzic was”, zei Kojic.

Verstopt onder een baard en lang golvend haar, achter een dikke bril en heel wat kilo’s lichter – zo leek Radovan Karadzic in geen enkel opzicht op de zelfverzekerde Bosnisch-Servische leider met zijn karakteristieke grijze kuif. Als Dragan Dabic, een niet-Servische naam, werkte hij voor een particuliere kliniek en deed zich voor als een specialist in alternatieve geneeskunde. Dat laatste moet niet al te moeilijk zijn geweest: Karadzic is arts en psychiater en dichter. Het laatst bekende adres van Dragan Dabic was in Nieuw Belgrado, een uitdijende voorstad van betonnen flats. „Zelfs zijn huurbazen wisten niet wie hij was”, zei Vladimir Vukcevic, de Servische openbare aanklager voor oorlogsmisdaden gisteren.

In 1996, een jaar na de aanklacht van het Joegoslavië-tribunaal, dook Karadzic onder om te ontsnappen aan de militairen die de NAVO in Bosnië stationeerde toen de oorlog daar ten einde kwam. Sindsdien kwam Servië onder groeiende internationale druk te staan om hem en zijn generaal Mladic te arresteren en over te dragen aan het Joegoslavië-tribunaal.

Maar waar was hij? Zelden meenden mensen een glimp van hem te hebben gezien. Hij zou gezien zijn in Sarajevo, waar hij een kop koffie dronk. Hij zou zich verbergen in kloosters, vermomd als monnik. Hij zou steeds van schuilplaats wisselen met behulp van een netwerk van zeer trouwe aanhangers.

Zelfs zijn directe familie zegt niet te hebben geweten waar hij zat. „Jarenlang hebben we onze vader, echtgenoot en grootvader niet gezien”, zei dochter Sonja Karadzic gisteren. Zijn vrouw Ljiljana Zelen-Karadzic, zei eveneens gisteren, in een telefonisch interview vanuit haar huis in Pale, dat haar dochter Sonja haar voor middernacht belde. „Ik was geschokt. Verbijsterd. Nu weten we tenminste dat hij nog leeft.”

De Servische politie en NAVO-troepen zijn de afgelopen jaren herhaaldelijk het huis van Karadzic’ familieleden binnengevallen. Zij ontkenden steeds contact met hem te hebben. In 2005 deed zijn vrouw in het openbaar een emotioneel verzoek aan haar echtgenoot om zich over te geven. „Onze familie staat constant van alle kanten onder druk. Wij, ons leven en onze bezittingen worden op elke mogelijke manier bedreigd.” In januari van dit jaar heeft de Bosnische politie zelfs de paspoorten van Karadzic’ familieleden ingenomen.

Helemaal verstopt was Radovan Karadzic tegelijkertijd niet. In 2004 liet hij onder zijn eigen naam de roman Wonderbaarlijke kronieken van de nacht publiceren, die ook nog een Servische literaire prijs won. In 2005 volgde de dichtbundel Onder de linkerborst van de eeuw.

Radovan Karadzic werd maandagavond aangehouden in de bus, toen hij van de ene voorstad van Belgrado naar de andere reisde. Hij was gevonden door leden van een team dat mensen schaduwt die ervan worden verdacht generaal Mladic te helpen. De autoriteiten wilden verder geen details bekendmaken. Zij zeggen dat zij de pogingen om andere voortvluchtige verdachten van oorlogsmisdaden, zoals generaal Mladic, te arresteren, niet in gevaar willen brengen.

De arrestatie komt enkele weken na de installatie van een nieuwe pro-Europese regering in Belgrado. In die regering is ook een rol weggelegd voor de partij van oud-president Milosevic, de SPS. Het Servische ministerie van Binnenlandse Zaken, dat gaat over politiezaken, wordt nu zelfs geleid door de leider van die partij. Het heeft er alle schijn van dat de Servische president Tadic heeft toegeslagen voor de nieuwe regering zich goed en wel had ingewerkt. De schade die dit zijn regeringspartner oplevert, neemt hij blijkbaar op de koop toe, wel wetend dat de SPS vooral in de regering zit om straks mee te kunnen delen in de privatisering van delen van de economie. Ook de nieuwe chef van de geheime dienst, Sasja Vukadinov, kon zich nog niet ingewerkt hebben. Hij werd pas vorige week benoemd.

De aanhouding van de voortvluchtige Karadzic is een enorme pr-stunt voor de Servische president die de deur naar de EU op zijn minst op een kier zal zetten.