Engels raaigras

Het groepje kalveren lijkt wel enorme zonnebrillen op te hebben, zoals ze daar aan de rand van het weiland zijn samengegroept en de toeschouwers aankijken. Een eindje verderop hangt ‘Bertha en de koe’, alweer een blaarkop met grote zwart omrande ogen en ernaast iets lichts en feestelijks met oranje en roze strepen, badend in geel, omgeven door groen – Bertha. Alles geschilderd door Job Hansen (1899- 1960) en te zien in Museum Belvédère in Heerenveen.

Hansen, lezen we op een informatiebord, was er maar moeilijk toe te bewegen zijn woonplaats Groningen te verlaten om zich elders in de wereld te vertonen.

Groningen. Als je om je heen kijkt, heb je eerder de indruk van iemand die zijn Zuid-Franse omgeving vastlegde dan dat je naar het werk kijkt van een man die het grootste deel van zijn leven heeft zitten uitkijken op het Noorderplantsoen, hoe vaak dat ook op de schilderijen te zien is. Bij Hansen krijgt de hele wereld zwier en kleur en straling. Keek je zelf maar zó.

‘Veeteeltgebied’ heet een schilderij vol vrolijk blauw, geel, rood en groen, waarop twee zwart-witte figuren met dansbeentjes de koeien aanduiden. Zou nu ook wel wat moeilijker zijn om die zo te zien. Ze staan meestal binnen.

Tijdens de avondwandeling, uitwaaierende zon, wind, bobbelige wolken, stonden we stil om te kijken wat de duidelijke bouwactiviteiten achter een herenboerderij te betekenen hadden. Zeker weer zo’n ellendige, enorme melkstal. Een hartstochtelijk minnaar van de omgeving, die toevallig passeerde, mopperde op wie koeien nam in zo’n geweldig akkerbouwgebied en wees op het immens saaie Engelse raaigras dat ijverig stond te groeien om straks gedroogd de koeienschuur ingebracht te kunnen worden. Geen bloempje, geen toefje, geen kronkeltje of krulletje was erin te zien. Een golfbaan is vrolijker.

Zou Hansen zo’n saaiheid toch tot beweging, tot dansante vegen en bijna doorzichtige kleuren hebben omgetoverd? Op zijn schilderijen is een huisschilder al een geweldig onderwerp, een witte vlek met daaromheen beweging, van de verf van de huisschilder en van Hansen zelf, en een vrouw die het huis met de schilder nadert alsof er een lang gedroomde ontmoeting gaat plaatsvinden in de bewegende kleuren die alles tot zomer en mogelijkheid en leven maken.

Hansens schilderijen kunnen nauwelijks een weergave van de werkelijkheid genoemd worden, al zijn ze dat in zekere zin wel, ze hebben immers onderwerpen als koeien en plantsoenen en huisschilders. Toch noemt Henk van Os, een Hansen-liefhebber, die manier van schilderen een manier van naar de wereld kijken, en bij zulke schilders, die hun omgeving tot onderwerp nemen, voel je dat inderdaad zo: ik kijk naar een schilderij dat een manier toont om naar de wereld te kijken.

Kijk eens naar de wereld! Het is een roerloze, grijze ochtend, het groen kan makkelijk een dulle indruk maken. Maar het ís niet dul. Het is afwisselend van vorm en kleur, de bloemen in de tuin zijn een hupse chaos van uitschietende kleuren, het gras heeft sprieten die makkelijk levendige verfstreken zouden kunnen opleveren.

Wat zeurt? De wereld straalt!

Straks eens even oefenen op dat raaigras. Eens kijken of dat stand houdt.