En dit gaat nu in Den Haag gebeuren

Karadzic wachten in Den Haag gemotiveerde aanklagers en een extreem beveiligde cel.

Wel met de gelegenheid muziek te maken.

Met de aanhouding van Radovan Karadzic komt een cold case opnieuw te leven. Enkele vragen:

Wie is Radovan Karadzic precies?

Een dichter / arts / psychiater die in 1990 de politiek inging. Het was de tijd dat veelvolkerenstaat Joegoslavië, net als de Sovjet-Unie, uit elkaar begon te vallen. Slovenië, Kroatië en Macedonië verklaarden zich in 1991 onafhankelijk. Binnen een derde republiek, Bosnië, ontstond burgeroorlog tussen Bosnische Kroaten en Bosnische moslims enerzijds (zij wilden onafhankelijkheid), en Bosnische Serviërs anderzijds (zij wilden dat niet). Karadzic was leider van de Bosnische Serviërs. Hij werd gesteund door de leider van wat er op dat moment nog over was van Joegoslavië, Slobodan Milosevic. De oorlog ging gepaard met grote wreedheden. Grote stukken land werden onder bevel van Karadzic en zijn legerleider Mladic ‘etnisch gezuiverd’.

Waar wordt hij van beschuldigd?

Van volkerenmoord, van vervolging, deportatie, en gijzeling van burgers, en van onmenselijke handelingen en terreur. Bekendste voorbeelden zijn de massamoord op ongeveer 8.000 Bosnische moslims in Srebrenica in 1995 en de belegering van de Bosnische hoofdstad Sarajevo, waarbij vanaf de bergen rond de stad willekeurige voorbijgangers werden neergeschoten en uiteindelijk tussen 1992 en 1996 11.000 doden vielen.

Hoe wordt iemand aangeklaagd?

Op basis van informatie van verdachten, getuigen en slachtoffers, beginnen de aanklagers van het Joegoslavië-tribunaal een onderzoek. Dat tribunaal werd in 1993, toen de oorlog in Joegoslavië nog aan de gang was, opgericht door de Verenigde Naties. Er werd toen al vermoed dat er mensenrechten werden geschonden. Het tribunaal mag officieel personen berechten die in 1991 of later het internationale humanitaire recht hebben geschonden op het grondgebied van het vroegere Joegoslavië. Als de aanklagers genoeg bewijs vinden voor schendingen van het internationale humanitaire recht, zoals in het geval van Karadzic, kunnen ze iemand aanklagen en wordt een arrestatiebevel uitgevaardigd. VN-lidstaten zijn verplicht om samen te werken met het tribunaal.

Wat gebeurt er nu met Karadzic?

Een Servische rechter heeft gelast dat hij moet worden overgedragen aan het tribunaal. Zijn advocaat wil voorkomen dat dit vandaag gebeurt. „Ik zal plannen hem vandaag of morgen naar Den Haag te sturen dwarsbomen”, zei advocaat Sveta Vujacic gisteren. Hij wil pas op de laatste dag dat volgens de wet kan (vrijdag) beroep aantekenen. Vujacic verwacht overigens niet dat hij uitlevering kan tegenhouden.

Waar komt hij vast te zitten?

In de gevangenis van Scheveningen is een aparte vleugel voor de ruim veertig beklaagden van het Joegoslavië-tribunaal. In dezelfde gevangenis zitten ook enkele verdachten die voor het Internationaal Strafhof (ICC) moeten verschijnen. De verdachten – geen gevangenen, ze zitten immers alleen in voorarrest – hebben een cel van vijftien vierkante meter met bed, bureau, kleerkast, boekenkast, douche, wc, wasbak, koffiezetapparaat, radio en televisie. Daarop zijn Nederlandse, Servische, Bosnische en Kroatische kanalen te zien, maar geen CNN. Er is een bibliotheek met kranten en tijdschriften, en een sportzaal. Bosniërs, Serviërs en Kroaten worden niet apart gehouden. Ze kunnen voor zichzelf koken als ze willen en kunnen pianospelen, of gitaar, of accordeon. Arts, psycholoog en psychiater zijn op afroep beschikbaar.

Hoelang gaat dit duren?

Karadzic moet nu worden voorgeleid. De rechter leest hem vervolgens de aanklacht voor. Als hij schuld bekent, volgt een zitting met een vonnis. Als hij zegt onschuldig te zijn, wordt een proces voorbereid. Dat kan lang duren; het proces tegen Milosevic duurde al vijf jaar toen hij uiteindelijk in maart 2006 stierf.

Hoe wordt de strafmaat bepaald?

De hoogste straf die het Joegoslavië-tribunaal mag opleggen, is levenslang. De straf hoeft niet per se in Nederland worden uitgezeten: verschillende landen hebben zich bereid verklaard veroordeelden op te nemen.

Lees de aanklacht van het Joegoslavië-tribunaal tegen Karadzic via nrcnext.nl/links