Kleine beleggers reageren te snel

De particuliere belegger raakt vaak overmoedig als de aandelenkoersen fors stijgen. Een slechte raadgever, zo blijkt. „Daar krijgen ze de rekening voor gepresenteerd.”

De particuliere belegger bestaat niet. Maar in de gemêleerde groep van kleinere beleggers is een groot aantal mensen verblind geraakt door de grote winsten van de afgelopen jaren. Speculant zijn ze daardoor geworden. Dit zegt directeur Jeroen Vetter van SNS Fundcoach – een onderdeel van de SNS Bank dat is gespecialiseerd in beleggingsfondsen – na de jaarlijkse analyse van deze groep beleggers. „Een grote groep lijdt aan zelfoverschatting en is overmoedig geraakt. Zij zijn de risico’s uit het oog verloren en zijn uiteindelijk speculant geworden.”

Bij het woord speculant denk je eerder aan sommige hedgefondsen, niet aan de ‘gewone man’.

„Er is een groep particuliere beleggers die denkt dat ze goed kan beleggen. Zij raken overmoedig als de aandelenmarkten het goed doen en denken dat hun eigen beslissingen de reden zijn dat ze een goed rendement hebben gehaald. Ze vergeten vervolgens vaak om de risico’s in ogenschouw te nemen. Daar krijgen ze dan – zoals het afgelopen jaar – de rekening voor gepresenteerd.”

Er wordt vaak gesteld dat de kleine belegger achter de feiten aanloopt. Hij koopt op het hoogtepunt.

„Het is lastig om te spreken over dé belegger. Er zijn subgroepen. Er is een groep die het slim doet, nuchter is en zelfs een beetje cynisch. Zij beleggen al zeker tien jaar en zijn gepokt en gemazeld door het barsten van de internetluchtbel. Zij zijn dit ook niet vergeten. Deze groep is circa 20 tot 25 procent van het totaal. Circa 30 procent zijn goudzoekers die proberen te profiteren van actuele ontwikkelingen en ongeveer de helft hobbelt mee met de markt.”

U stelt dat de kleine belegger vaak het ene zegt en het andere doet.

„De belegger zegt vaak dat hij voor de langere termijn – zeg tien jaar – wil beleggen. Maar vervolgens zie je dat hij iedere week naar de koersen kijkt en kortetermijnbeslissingen neemt omdat hij in paniek raakt door plotselingen koersbewegingen. Zo was er een klant die in Chinese beleggingsfondsen had geïnvesteerd. Deze zakten op een gegeven moment en de man vroeg mij of hij moest verkopen. Hij vertelde ook dat hij geloofde in China en de ontwikkelingen daar op de langere termijn. Dus zei ik hem ook, waarom zou je dan nu weggaan.”

De belegger laat zich kennelijk leiden door de waan van de dag. Waarom?

„Er is enorm veel informatie. Ik noem het maar even informatiecomplexiteit. Er is zoveel informatie beschikbaar dat beleggers onzeker worden. Uit een Amerikaans onderzoek blijkt dat sinds de komst van het internet als platform om te handelen en informatie te vergaren het handelsvolume sterk is toegenomen. En een hogere handelsfrequentie leidt meestal tot lagere rendementen.”

Maar die particulier weet toch ook dat het reageren op iedere beweging niet de meeste winst oplevert?

„Jazeker. We zagen bijvoorbeeld dat eind januari, toen de koersen plots kelderden dat er ‘s avonds veel verkooporders werden ingelegd. Mensen raakten in paniek en wilden verkopen. Toen ze er een nachtje over geslapen hadden belden ze op om de order ongedaan te maken. Sommigen beschermen zichzelf. Zo was er een klant die zijn wachtwoord waarmee hij orders kon doorgeven in de papiervernietiger had gedaan en ons zei dat we hem over acht jaar maar een nieuw wachtwoord moesten opsturen.”

U kijkt vaker naar het gedrag van particulieren. Is er een trend?

„We zien dat beleggers veel oog hebben voor het opwaartse risico, maar veel minder voor het risico dat koersen dalen. Er is wel een trend zichtbaar dat men beleggingsfondsen koopt die uit de gratie waren. Het gaat dan om hedgefondsen die defensief beleggen.”

Hoe heeft de particuliere belegger gereageerd op de zeer volatiele aandelenmarkt?

„Een kleine groep is in paniek geraakt en heeft zijn portefeuille opgedoekt. Een klein deel heeft winsten afgeroomd. Het grote deel, de helft, blijft zitten.”