Het ging zo goed in de bankwereld

Cees Maas deed onderzoek naar het aandeel van de banken in de kredietcrisis.

„Er zijn fouten gemaakt. Banken wilden te graag meer omzet, meer winst.”

Oud-ING-bestuurder Cees Maas deed onderzoek naar het aandeel van de banken in de kredietcrisis. Vorige week presenteerde hij dit rapport in opdracht van het Institute of International Finance, het samenwerkingsverband van de 370 grootste banken ter wereld. En hij ging langs bij „machthebbers” om hierover te praten. Bij wie? De Amerikaanse minister Paulson van Financiën? Centralebankier Bernanke? Maas lacht en loopt weg. „Dat zeg ik niet, want dan zet jij het in de krant.”

Wel wil hij toelichten waarom de bankiers het nodig achtten hun eigen aandeel in de kredietcrisis bloot te leggen. „Er is een aantal fouten gemaakt door banken, overal ter wereld. Dat is onze verantwoordelijkheid. Ik bedoel: het is onze fout. Neem risicomanagement, het beheersen van de risico’s in een bank. Dat is de basis van wat een bank doet, en toch zijn er dingen verkeerd gegaan.”

En de oorzaak was?

„Het ging zo goed in de wereld, we deden zo graag mee, met meer omzet, met meer winst, dat we het risicomanagement hebben laten verslappen. Dan kun je zeggen: hoe kan dat nou? Het zijn toch allemaal van die heel goedbetaalde en intelligente mensen? En toch is het zo.”

Maar hoe kan dat nou?

„Deels omdat we allemaal beursgenoteerd zijn. Er is druk om winst te maken. Daaraan móéten we allemaal meedoen. Als je dat nalaat, kom je van de ere- in de tweede divisie terecht. Dan krijg je slechtere mensen bij je werken. Want een goede bankier gaat niet voor losers werken, natuurlijk. En dan gaat het dus nog slechter. Daarnaast is er het onvermijdelijke lemmingengedrag. Als iedereen naar links gaat, gaan we allemaal naar links.”

Het rapport komt over als een schuldbekentenis.

„Nou, dat vind ik te Nederlands. Als er iets mis is gegaan, moet je kijken wat je kunt verbeteren. Je mag toch publiek maken dat je geleerd hebt van je fouten? Dat is geen schuldbekentenis.”

Hoe relevant is dit rapport eigenlijk? Was het niet krachtiger geweest als banken onder eigen naam fouten erkend hadden?

„Helemaal niet. Probeer maar eens 360 banken die elkaars concurrenten zijn 150 aanbevelingen te laten goedkeuren in acht maanden tijd. We zijn allemaal onderdeel van hetzelfde systeem, die verantwoordelijkheid dragen we samen. Ook de ING’s en de Deutsches die het niet slecht hebben gedaan, worden geraakt. Een ander kan zeggen: laat ze lekker. Maar je hebt de plicht mee te doen.”

Volgens uw onderzoek hebben investeerders te weinig technische kennis om investeringen van banken op waarde te kunnen schatten.

„Ja. Zelfs binnen de banken is dat moeilijk. Die kennis is er gewoon niet, omdat we producten hebben gemaakt die zo ingewikkeld zijn dat je ze niet meer kunt waarderen.”

En de aandeelhouder thuis in Nederland ook niet?

„Nee.”

Maar zij kunnen die kennis niet inkopen. Zegt u daarmee: blijf weg van bankaandelen?

„Nee, want zij hóéven die kennis ook niet te hebben.”

Tegelijkertijd stelt het rapport vast dat kredietbeoordelaars ook onvoldoende kennis hebben.

„Die hadden die kennis ook niet.”

Wie kunnen investeerders dan vertrouwen? U als bank ook niet.

Hij lacht, betrekt het op zijn werk bij ING. „Jawel, jawel, míj kon je vertrouwen. Je moet naar het geheel kijken. Wat voor soort zaken doen ze? Hoe worden de bewoners betaald? Als ze te veel betaald krijgen, moet je opletten.”

Volgens het rapport is het einde van de financiële turbulentie nog niet in zicht.

„Omdat er nog steeds grote onzekerheid heerst over de waardering van bezittingen op onze balansen. De enorme volatiliteit (beweeglijkheid, red.) van financiële aandelen gaat volgens mij pas voorbij als banken twee keer kwartaalresultaten zonder verdere afschrijvingen laten zien. Dat betekent dat het nog minstens een half jaar duurt. Minstens, hè.”

Sommige Europeanen zeggen: Wat in Amerika gebeurt, gaat ons niet aan. Het is een lokaal probleem.

„Nee, nee, nee, nee. We hangen zó met elkaar samen, het gaat ons allemaal aan. Hier is men nog steeds behoorlijk opgewonden. En het afgelopen jaar liet zien dat het kan overslaan naar Europa. Waar het ophoudt? Dat weten we dus niet.”